Zespół
Zawartość:
1. Dział ogólno - organizacyjny, lata 1897-1935, 5 j.a.: protokoły posiedzeń i uchwały Rady gminnej, sprawozdanie z lustracji (kontroli ) Urzędu gminnego przeprowadzonej przez Tymczasowy Zarząd Powiatowy w Strzyżowie nad Wisłokiem dnia 5.12.1929 roku, ogłoszenia i zawiadomienia dotyczące m. in. spraw wojskowych, meldunkowych, chorób zwierzęcych, przeglądu zwierząt pociągowych dla celów wojskowych, sesji (spotkań) naczelników, wójtów i sekretarzy gminnych, budowy mostu w Wyżnem. 2. Dział finansowo – budżetowy, lata 1904-1934, 7 j.a.: budżety Gminy na lata 1915 - 1934 /5, zamknięcie rachunków z przychodu i wydatków majątku obrotowego Gminy za lata 1913-1920, 1922, 1924, 1925 – rodzaj sprawozdania finansowego, inwentarze majątku nieruchomego i ruchomego, obligacji i papierów wartościowych za lata 1914, 1927/28, preliminarze funduszu szkolnego miejscowego gminy Wyżne na lata 1926, 1928, 1931/32, dziennik kasowy - wykaz bieżących przychodów i wydatków Gminy, kwity m. in. za opłatę ubezpieczenia kościoła w Czudcu, Dziennik kasy asekuracyjnej (ubezpieczeniowej) za rok 1927, kwity rachunki deklaracje, wezwania do zapłaty dot. uiszczenia podatku gruntowego i różnych opłat. 3. Dział gospodarki gminnej, lata 1924-1925, 1 j.a.: pismo Rady Szkolnej miejscowej w sprawie przyznania środków pieniężnych na remont szkoły, wytyczne Wydziału powiatowego w sprawie zabezpieczenia środków pieniężnych i świadczeń mieszkańców w naturze na utrzymanie dróg. 4. Dział administracji społecznej, lata ok. 1924-1925, 1 j.a.: opinia Rady sierocej dla C.K. Sądu Powiatowego w Strzyżowie w sprawie zabezpieczenia własności gruntu małoletnich Wawrzyńca i Władysława Machowskich, lista osób pobierających zasiłki.
Dzieje twórcy:
Miejscowość Wyżne jest położona nad potokiem Gwoźnica dopływem Wisłoka, na południe od Rzeszowa, obecnie w gminie Czudec powiat Strzyżów. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1390 r. Po pierwszym rozbiorze Polski miejscowość znalazła się w granicach cesarstwa austriackiego, a od 1896 roku przynależała do nowoutworzonego powiatu strzyżowskiego (Obwieszczenie Ministerstwa spraw wewnętrznych z dnia 5 sierpnia 1896 roku o ustanowieniu dwóch starostw powiatowych podgórskiego i strzyżowskiego w Galicyi). W 1862 roku państwowa kodyfikacja gminna wprowadziła na terenie państwa samorząd wiejski. W myśl tych przepisów każda wieś, ukształtowana historycznie, niezależnie od wielkości, tworzyła gminę. Z gmin wiejskich wyłączono obszary dworskie, które tworzyły odrębne gminy (W. Witkowski, Historia administracji w Polsce 1764-1989, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, s. 216). Zakres działania gmin określono w Ustawie gminnej z dnia 12 sierpnia 1866 (Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskiem nr 19). Gminę reprezentowała rada gminna i zwierzchność gminna. W skład Rady wchodzili członkowie z wyboru i bez wyboru. Ilość członków była zależna od ilości uprawnionych wyborców – członków gminy. Jeśli radny nie mógł pełnić swej funkcji – wybierano zastępcę. Prawo wyboru posiadali mieszkańcy przynależni i uczestnicy gminy. Wyborcy byli dzieleni na 3 koła wyborcze zależnie od wysokości opłacanych podatków (W. Witkowski, s. 217). Zwierzchność gminna składała się z naczelnika gminy (wójta) i co najmniej dwóch radnych – asesorów przysiężnych. Naczelnika, jego zastępcę i asesorów przysiężnych wybierała rada gminna ze swojego grona. Rada i zwierzchność gminna były wybierane na 3 lata (od 1884 – 6 lat) i liczyły od 12 do 36, zależnie od liczby mieszkańców gminy (W. Witkowski, s. 217). Posiedzenia Rady zwoływał Naczelnik Gminy lub jego zastępca, nie rzadziej niż raz na kwartał. Uchwały podejmowano bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej połowy radnych, a w przypadku uchwał budżetowych 2/3 składu osobowego Rady. Uchwały miały być zapisywane w księdze uchwał. Organem zarządzającym i wykonawczym była Zwierzchność gminna, którą kierował Naczelnik Gminy przy pomocy asesorów lub przysiężnych. Naczelnik reprezentował gminę na zewnątrz, przygotowywał sprawy na posiedzenia Rady i wykonywał jej uchwały (Ustawa z dnia 12 sierpnia 1866 r.) Naczelnikami gminy Wyżne w latach 1897-1935 byli: Józef Ziobro, Józef Kocząb, Jędrzej Rykała, Jan Władyka, Wawrzyniec Czarnik, Jan Czarnik, Jędrzej (lub Andrzej) Włudyka, Jędrzej (lub Andrzej) Machowski, (AP Rzeszów, Akta Gminy Wyżne powiat Strzyżów, sygn. 1, 2, 3) Ustawa z 12 sierpnia 1866 r. wymieniała zadania gminy, dzieląc je na własne i poruczone. Zakres zadań własnych obejmował m.in.: - zarządzanie majątkiem gminy, - budowa i utrzymanie gminnych dróg, mostów, placów, dróg wodnych, - czuwanie nas bezpieczeństwem mieszkańców i ich mieniem, - nadzorowanie targów, miar i wag, - nadzorowanie wykonywania przepisów o czeladnikach, - sprawy zdrowia i obyczajności, opieki nad ubogimi i zakładami dobroczynnymi Gminy, - sprawy ochrony przeciwpożarowej i budownictwa, - zakładanie, wyposażenie i utrzymanie szkół ludowych. Obszar zadań poruczonych obejmował sprawy poboru podatków, statystyki ludności, poboru do wojska. Sprawami kancelaryjnymi gminy zajmował się sekretarz. Wszystkie pisma przychodzące i wychodzące były odnotowywane w Protokole czynności, gdzie wpisywano datę wpływu lub wyjścia, czego pismo dotyczyło i informację o jego załatwieniu. Protokoły z posiedzeń rady gminnej sporządzał sekretarz. Podpisywał je Naczelnik i obecni członkowie Rady. Po odzyskaniu niepodległości na terenie b. Galicji nadal obowiązywały ustawy austriackie. Jedyna zmiana dotyczyła obszarów dworskich dotąd wydzielonych, które na mocy Ustawy z 26 lipca 1919 r. o połączeniu obszarów dworskich z gminami obowiązująca na terytorium b. Galicji zostały włączone do istniejących gmin wiejskich. Wcześniej, bo już w 1918 roku Polska Komisja Likwidacyjna postanowiła wprowadzić dodatkową kurię (koło) wyborczą dla osób nieopodatkowanych i bez wykształcenia. Nadzór nad jednostkami samorządu sprawował Tymczasowy Wydział Samorządowy, który powstał w miejsce Sejmu i Wydział Krajowego (Ustawa z 30 stycznia 1920 r. o zniesieniu Sejmu i Wydziału Krajowego b. Królestwa Galicji i Lodomerji z Wielkim Księstwem Krakowskiem Dz.U. 1920 nr 11 poz. 61). Od 1928 r. funkcje nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego przejęli wojewodowie (Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 stycznia 1928 r. o zniesieniu Tymczasowego Wydziału Samorządowego we Lwowie Dz.U. 1928 nr 7 poz. 40). Konstytucja „marcowa” z 17 marca 1921 roku formalnie ustaliła jednolity podział Państwa na województwa, powiaty, gminy miejskie i wiejskie, które miały być jednocześnie jednostkami samorządu terytorialnego. Organizacja administracji została oparta na zasadzie dekoncentracji (decentralizacji) i uwzględnieniu zasady udziału obywateli pochodzących z wyboru (J. Dziobek-Romański, Proces ujednolicania ustroju samorządu terytorialnego II Rzeczypospolitej, Rocznik Nauk Prawnych, Tom XXII, numer 2-2012, s. 156). W 1932 roku został zlikwidowany powiat strzyżowski (Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia oraz zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa lwowskiego Dz.U. 1932 nr 6 poz. 36), a gmina Wyżne została włączony do powiatu rzeszowskiego. W marcu 1933 roku wyszła ustawa o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego (Dz.U. 1933 nr 35 poz. 294), która wprowadziła jednolity ustrój dla gmin wiejskich i miejskich. Z dniem 1 sierpnia 1934 r, na mocy Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 lipca 1934 r. o podziale powiatu rzeszowskiego w województwie lwowskim na gminy wiejskie (Dz.U. 1934 nr 64 poz. 552) dotychczasowa gmina Wyżne, weszła w skład gminy wiejskiej Czudec. Ostatnie posiedzenie Rady gminnej odbyło się dnia 26 marca 1935 roku.
Daty skrajne:
1897-1935
Klasyfikacja:
administracja ogólna
Nazwa twórcy:
Daty:
1897-1935.
Nazwa dawna:
Nazwa obcojęzyczna:
Języki:
polski
Dostępność:
Udostępniany w całości
Ogółem jednostek archiwalnych:
14
Ogółem opracowanych jednostek archiwalnych:
14
Ogółem jednostek archiwalnych bez ewidencji:
0
Ogółem metrów bieżących
0.44
Ogółem opracowanych metrów bieżących
0.44
Ogółem metrów bieżących bez ewidencji
0.0
Ogółem jednostek archiwalnych:
0
Ogółem plików :
0
Ogółem rozmiar (w MB):
0.0
Ogółem dokumentów
0
Ogółem spraw
0
Ogółem klas
0
Ogółem jednostek archiwalnych:
0.0
Ogółem metrów bieżących:
0.0
Daty skrajne dokumentacji niearchiwalnej:
| Nazwa | Inwentarz skarbowy | Uwagi |
|---|---|---|
| elektroniczny inwentarz archiwalny zatwierdzony | Brak danych |