Poznańskie Ziemstwo Kredytowe w Poznaniu w likwidacji

Sygnatura
53/739/0
Liczba serii
49
Liczba skanów
0

Zawartość:

Zespół zawiera przede wszystkim materiały z okresu Polski Ludowej dotyczące likwidacji Ziemstwa oraz szczątkowe materiały z okresu pruskiego międzywojennego i z czasów okupacji hitlerowskiej. Z akt ogólnych należy wymienić drukowany statut i drukowane sprawozdania Dyrekcji Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego z lat 1926 – 1938 , protokoły posiedzeń Dyrekcji z lat 1946 – 1949, księgę członków Ziemstwa z 1869 roku, wykaz gospodarstw rentowych, obciążonych pożyczkami Ziemstwa z 1937 r. Ponadto zachowały się akta z 1939 – 1941 dotyczące zajmowania polskich instytucji kredytowych w myśl zarządzenia z 15 września 1939 r., dalej zarządzenia w sprawie realizacji zagubionych lub zniszczonych listów zastawnych wydane po 1945 roku, przepisy w sprawie emerytur urzędników Ziemstwa i zaopatrzenia wdów i sierot, przepisy dotyczące służby bezpieczeństwa gmachu i inne. Sporo akt ogólnych zawierają materiały dotyczące Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego w stanie likwidacji np. niepełne sprawozdania finansowe i sprawy hipoteczne z tego okresu, dane dotyczące uposażeń pracowników i inne. Ponieważ akta hipoteczne zostały zniszczone w 1945 roku odtworzenie stanu dłużników przeprowadziło Ziemstwo na podstawie ksiąg wieczystych sądów, z których sporządzono odpisy hipotek zapisanych na rzecz Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego. W teczkach poszczególnych nieruchomości poza rekonstrukcją hipotek, przeliczeniem i obliczeniem wysokości pożyczki i wykazem rat do spłacenia znajduje się jeszcze korespondencja. Wynika z niej, że w wielu wypadkach pożyczki zostały już przed wojną spłacone, lecz nie wykreślone. W innych wypadkach chodziło o sprawdzenie, które nieruchomości są poniemieckie lub przejęte na rzecz reformy rolnej czyli o hipoteki automatycznie po 1945 roku wykreślone. Z korespondencji dowiedzieć się można również, w jakim stanie polscy właściciele zastali swoją nieruchomość, kiedy wrócili na własne gospodarstwo, a często również o kolejach ich życia po wysiedleniu w czasie okupacji. Zachowane mapy nieruchomości sporządzone są przeważnie w podziałce 1:5000 na trwałym papierze lub na płótnie. W zespole znajduje się także dokumentacja niearchiwalna: akta osobowe pracowników Banku. W zespole wyodrębniono szczątki: 53/739/1 Poznańskie Ziemstwo Kredytowe w Poznaniu z lat 1826 - 1945 53/739/2 Bank Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego w Poznaniu (akta osobowe) z lat 1919 - 1939

Dzieje twórcy:

W 1821 roku utworzono tzw. ,,Landschaftę Poznańską”, a w 1857 roku zamieniono jej nazwę na ,,Neuer Kreditverein fur die Prowinz Posen, a w 1883 roku na ,,Posener Landschaft” czyli Poznańskie Ziemstwo Kredytowe. W 1890 roku powstał przy Ziemstwie Bank od 1896 roku nazwany Bankiem Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego. Dyrekcja Ziemstwa przekazała mu wszystkie transakcje dotyczące realizacji kuponów papierów wartościowych Ziemstwa, które dotąd załatwiał główny agent Ziemstwa, firma Hirschfeld i Wollf w Poznaniu i w Berlinie. Poznańskie Ziemstwo Kredytowe jako stowarzyszenie właścicieli nieruchomości ziemskich województw: poznańskiego, pomorskiego i śląskiego miało na celu przede wszystkim udzielanie swoim członkom pożyczek długoterminowych zabezpieczonych hipotecznie. Członkami Ziemstwa mogli być właściciele nieruchomości ziemskich tak rolnych jak i leśnych, których obciążenie /długi/ dało się odliczyć od wartości faktycznej majątku. Władzami Ziemstwa były: Dyrekcja, Komitet i Sejmik. Do zakresu działania Dyrekcji należało kierownictwo nad wszelkimi sprawami Ziemstwa, przyznawanie, zabezpieczanie i ściąganie pożyczek, zawiadywanie majątkiem Ziemstwa, mianowanie i zwalnianie radców i urzędników Ziemstwa, przedstawianie projektów i wniosków Komitetowi i Sejmikowi w sprawach należących do ich zakresu działania, ogłaszanie bilansów i sprawozdań rocznych Ziemstwa. Uchwałą Rady Ministrów z dnia 6 kwietnia 1948 roku o likwidacji towarzystw kredytowych /Monitor Polski z dnia 6 sierpnia 1948 r. N.A-66, poz. 483/ wszystkie towarzystwa kredytowe miejskie i ziemskie pozbawione zostały koncesji i wprowadzone w stan likwidacji. W myśl przepisu art. 2 dekretu z dnia 25 października 1948 roku o zasadach i trybie likwidacji niektórych instytucji kredytu długoterminowego /Dz.U.R.P.N. 52, poz. 411/ Bank Gospodarstwa Krajowego jako likwidator upoważnił swego radcę prawnego Wilhelma Kwiecińskiego do przejęcia majątku Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego w Poznaniu w likwidacji wraz z aktami i objęcie w imieniu Banku obowiązków likwidatora oraz do przekazania przejętego majątku pełnomocnikowi, Henrykowi Adamczewskiemu i zastępcy pełnomocnika likwidatora, Adamowi Lossowowi. Dnia 31 marca 1949 roku została zakończona rejestracja dokumentów na okaziciela, emitowanych przed dniem 1 września 1939 roku /Dekret z 3 lutego 1947 r. Dz.U.R.P.Nr 22, poz. 88 oraz dekret z dnia 14 kwietnia 1948 r. o zmianie dekretu z 3 lutego 1947 r. – Dz.U.R.P.Nr 21, poz. 140/. Odtworzenie stanu zadłużeń kredytobiorców /gdyż akta zostały zniszczone w czasie działań wojennych/ przeprowadzono po 1945 roku na podstawie ksiąg wieczystych sądów. Rekonstrukcja ich, tzw. aktywów I-stopnia, nie była zupełna, gdyż w niektórych sądach, szczególnie na Pomorzu, księgi wieczyste uległy zniszczeniu, a akcja przejmowania hipotek /pożyczek/ byłych ziemstw pruskich nie była jeszcze w 1939 roku zakończona. W sprawie tzw. aktywów II-stopnia, czyli z nieruchomości przejętych na reformę rolną, Ziemstwo przeprowadziło odpowiednie wywiady w drodze korespondencji z sądami, urzędami ziemskimi /starostwami/ i gminami. Aktywami III-stopnia były odtworzone i zinwentaryzowane należności od dłużników na Pomorzu, których ściągalność była wątpliwa [Na podst. wstępu do inwentarza D. Kubiak].

Daty skrajne:

[1826 - 1944] 1945 - 1956

Klasyfikacja:

instytucje finansowe

Nazwa twórcy:

Daty:

1826-1944, 1945-1956.

Nazwa dawna:

Nazwa obcojęzyczna:

Języki:

polski, niemiecki

Dostępność:

Udostępniany w całości

Ogółem jednostek archiwalnych:

525

Ogółem opracowanych jednostek archiwalnych:

266

Ogółem jednostek archiwalnych bez ewidencji:

0

Ogółem metrów bieżących

3.94

Ogółem opracowanych metrów bieżących

2.54

Ogółem metrów bieżących bez ewidencji

0.0

Ogółem jednostek archiwalnych:

0

Ogółem plików :

0

Ogółem rozmiar (w MB):

0.0

Ogółem dokumentów

0

Ogółem spraw

0

Ogółem klas

0

Ogółem jednostek archiwalnych:

0.0

Ogółem metrów bieżących:

0.0

Daty skrajne dokumentacji niearchiwalnej:

Nazwa Inwentarz skarbowy Uwagi
inwentarz książkowy zatwierdzony Brak danych patrz też system informatyczny
spis roboczy Brak danych
inwentarz kartkowy zatwierdzony Brak danych kartografia - 42 j.inw. (46 j.a.) (patrz też system informatyczny)

Akta przechowywane w Archiwum Państwowym w Poznaniu Oddział w Pile