Zespół
Zawartość:
Zespół archiwalny klasztoru Dominikanów w Byszowie ma charakter szczątkowy i składa się z zaledwie 1 jednostki archiwalnej. Zawiera ona fragment akt klasztoru z końca XVIII w., mianowicie dwa poszyty zawierające wyrok sądu grodzkiego kijowskiego wydany w 1786 r. przeciwko Antoniemu Charlińskiemu i innym osobom, oskarżonym o pobicie ze skutkiem śmiertelnym przeora byszowskiego o. Floriana Trawińskiego OP.
Dzieje twórcy:
Klasztor Dominikanów w Byszowie (Conventus Byszoviensis) został założony w 1644 r. przez Katarzynę ze Zbaraskich 1º voto Charlęską, 2º voto Witowską. Fundatorka odrestaurowała drewniany kościół wybudowany wcześniej przez jej syna Jerzego Charlęskiego, sprowadziła zakonników i zapisała im wioski Lesznia i Dobkowszczyzna. Klasztor należał do prowincji ruskiej Zakonu Kaznodziejskiego; czterech ojców i jednego brata konwersa wprowadził do miasta przeor kijowski o. Piotr Sierakowski OP. Pierwszym wikariuszem klasztoru został o. Piotr Rozwadowski OP. W 1649 r. Byszów został najechany przez Kozaków dowodzonych przez Hołuba. Bracia kaznodzieje z obawy przed kradzieżą i profanacją ukryli kosztowności i ozdoby kościelne w cerkwi, zniszczyli portatyle, zabrali ze sobą srebra i ratowali się ucieczką. Zabudowania dominikanów zostały zrujnowane, a placówka zakonna wznowiła działalność najprawdopodobniej dopiero na początku XVIII w. Wkrótce potem, w 1711 r. Kozacy na czele z hetmanem Filipem Orlikiem doszczętnie zniszczyli kościół i klasztor oraz wymordowali zakonników. W 1729 r. o. Marian Pruski OP – prowincjał ruskich dominikanów – podjął działania na rzecz powrotu braci kaznodziejów do Byszowa; w czasie odwiedzin miasteczka poświęcił miejsce po dawnej świątyni i polecił je ogrodzić. Początkowo zakonnicy zamieszkali na terenie zamku, a dziedzic miasta Franciszek Charlęski wzniósł dla nich niewielką kaplicę na miejscu dawnego kościoła. W jej głównym ołtarzu umieszczono obraz Matki Bożej, przechowywany dotąd w dzwonnicy cerkiewnej. Nowy, drewniany kościół pw. Matki Bożej Różańcowej został wzniesiony w 1739 r. staraniem o. [Mikołaja?] Musiałkiewicza OP, a konsekrowany 20 listopada 1751 r. przez biskupa kijowskiego Ignacego Sołtyka. Zakonnikom powierzono prowadzenie rozległej parafii, która w 1763 r. obejmowała aż 37 miejscowości, a w 1777 r. liczyła 217 wiernych. W 1768 r. kościół i klasztor zrabowała banda hajdamaków na czele z Bondarenką; prawdopodobnie wtedy śmierć męczeńską poniósł konwers br. Dominik Ławski OP. Od lat 80. XVIII w. parafia należała do archidiecezji mohylewskiej. W 1787 r. dzięki zabiegom o. Anzelma Piątkowskiego OP wzniesiono gmach klasztoru. Trzy lata później przeor o. Florian Trawiński OP został pobity ze skutkiem śmiertelnym na polecenie pułkownika Antoniego Charlińskiego (Charlęskiego), dziedzica byszowskiego, za co ten otrzymał karę ekskomuniki oraz przebywał w więzieniu w Kamieńcu Podolskim. Karząc dominikanów byszowskich za nieudzielenie pomocy swemu przełożonemu, Trybunał Główny Koronny w Lublinie przyznał odszkodowanie konwentowi w Niewirkowie na Wołyniu. W 1793 r. klasztor w Byszowie zamieszkiwało trzech dominikanów. Wiadomo, że w ostatniej ćwierci XVIII w. prowadzono przy nim szkółkę parafialną, do której utrzymywania zakonnicy zobowiązali się także w 1803 r. Na początku XIX w. klasztor wchodził w skład kontraty pińskiej prowincji ruskiej dominikanów. W 1821 r. jego fundusz wynosił 65 420 złotych polskich. Na początku XIX w. urząd przeora pełnili m.in. ojcowie Sebastian Batowski OP, Franciszek Kozakowski OP i Celestyn Milanowski OP; ostatnim przełożonym był o. Paweł Kruczkowski OP. Klasztor został skasowany w 1832 r. przez władze rosyjskie w ramach represji wobec zakonów po powstaniu listopadowym. Od tamtej pory parafia zaczęła być obsługiwana przez księży diecezjalnych; kościół istniał jeszcze w okresie międzywojennym.
Daty skrajne:
b.d. [po 1786]
Klasyfikacja:
instytucje wyznaniowe
Nazwa twórcy:
Daty:
1786-1786.
Nazwa dawna:
Nazwa obcojęzyczna:
Języki:
polski
Dostępność:
Udostępniany w całości
Ogółem jednostek archiwalnych:
1
Ogółem opracowanych jednostek archiwalnych:
1
Ogółem jednostek archiwalnych bez ewidencji:
0
Ogółem metrów bieżących
0.01
Ogółem opracowanych metrów bieżących
0.01
Ogółem metrów bieżących bez ewidencji
0.0
Ogółem jednostek archiwalnych:
0
Ogółem plików :
0
Ogółem rozmiar (w MB):
0.0
Ogółem dokumentów
0
Ogółem spraw
0
Ogółem klas
0
Ogółem jednostek archiwalnych:
0.0
Ogółem metrów bieżących:
0.0
Daty skrajne dokumentacji niearchiwalnej: