W oparciu o wydzielone części załogi, zespoły środków trwałych i środków obrotowych zakładów w Jeleniej Górze, Bolesławcu, Kamiennej Górze i Zgorzelcu z Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Jeleniej Górze utworzono cztery jednostki organizacyjne – przedsiębiorstwa użyteczności publicznej (Zarządzenie nr 91/92 Wojewody Jeleniogórskiego z dnia 31 grudnia 1992 r. - pierwszy etap komunalizacji): 1. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Jeleniej Górze obejmujące swoim działaniem terytorium gmin: Jelenia Góra, Jeżów Sudecki, Piechowice, Janowice Wielkie, Mysłakowice, Kowary, Karpacz, Podgórzyn. 2. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Zgorzelcu obejmujące swoim działaniem terytorium gmin: Zgorzelec, miasto Zgorzelec, Zawidów, Lubań, Bogatynia, Leśna, Węgliniec, Pieńsk, Gryfów Śląski, Świeradów Zdrój, Olszyna. 3. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Kamiennej Górze obejmujące swoim działaniem terytorium gmin: miejską Kamienna Góra, Kamienna Góra, Świerzawa, Lubawka, Bolków, Wojcieszów. 4. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Bolesławcu obejmujące swoim działaniem terytorium gmin: Bolesławiec, miasto Bolesławiec, Lwówek Śląski, Wleń, Nowogrodziec, Lubomierz. Proces komunalizacji był długotrwały i pracochłonny, z uwagi na ogromną ilość spraw o dość szerokim spectrum, wymagających ostatecznego uregulowania. Z dniem rozpoczęcia komunalizacji wszystkie organy Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji zostały zawieszone, a stroną w dalszym postępowaniu restrukturyzacyjnym zostali tymczasowi kierownicy zakładów. W Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w Jeleniej Górze od 01 stycznia 1993 r. tymczasowym kierownikiem została ustanowiona przez Wojewodę Jeleniogórskiego Jadwiga Bielówka. 13 stycznia 1993 r. Wojewoda Jeleniogórski powołał Komisję inwentaryzacyjną, co oznaczało rozpoczęcie II etapu komunalizacji. Miał się on zakończyć przekazaniem mienia gminom: Jelenia Góra, Bolesławiec, Kamienna Góra, Zgorzelec, według klucza podziałowego, ustalonego w oparciu o przychody ze sprzedaży osiągnięte przez każdy Zakład na koniec 1992 r.: Zakład w Bolesławcu – 18,6%, w Zgorzelcu – 36,2%, w Jeleniej Górze 34,2%, w Kamiennej Górze – 11%. Na przełomie lutego i marca 1993 r. z inicjatywy dwóch sąsiednich gmin, a mianowicie Jeleniej Góry i Piechowic podjęto decyzję o wspólnej realizacji gminnych zadań publicznych w zakresie zaopatrzenia w wodę i odbioru oraz oczyszczania ścieków. W tym celu Uchwałą nr XXXV/391/93 Rady Miejskiej w Jeleniej Górze z dnia 25 lutego 1993 r. oraz Uchwałą nr 171/XXXI/93 Rady Miejskiej w Piechowicach z dnia 24 marca 1993 r. utworzono Międzygminny Związek o nazwie Związek Wodociągów i Kanalizacji z siedzibą w Jeleniej Górze z 10-osobowym Zgromadzeniem, po 5 członków z każdej gminy. 14 kwietnia 1993 r. Związek Wodociągów i Kanalizacji (ZWiK) z siedzibą w Jeleniej Górze został wpisany pod nr 86 do Rejestru Związków w Urzędzie Rady Ministrów w Warszawie. Przedłużający się proces komunalizacji wpłynął na pogorszenie wyników ekonomicznych Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Jeleniej Górze. Zarządzeniem Nr 27/93 z 04 maja 1993 r. Wojewoda Jeleniogórski wszczął postępowanie naprawcze i ustanowił nad Przedsiębiorstwem Zarząd Komisaryczny, który w pierwotnym założeniu miał funkcjonować do 04 sierpnia 1993 r. Jego cedlem było osiągnięcie i utrzymanie dodatniego wyniku finansowego. Dla wykonywania zadań przejętych od gmin-członków, obejmujących bieżące i nieprzerwane zaspokojenie potrzeb ludności i innych odbiorców na terenie obu gmin w zakresie zaopatrzenia w wodę oraz odbioru i oczyszczania ścieków, ZWiK postanowił powołać jednostkę organizacyjną, stanowiącą wspólną własność członków Związku. 11 sierpnia 1993 r. w Kancelarii Notarialnej Notariusz Anny Wielento uprawnieni członkowie Zarządu Związku dokonali Aktu zawiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą Przedsiębiorstwo Związku Wodociągów i Kanalizacji „WODNIK” Sp. z o.o. w Jeleniej Górze (PZWiK), repertorium A, numer 333/1993. W maju 1994 r. w związku z ustaniem przyczyn ustanowienia Zarządu Komisarycznego, tj. kończącym się procesem komunalizacji oraz trwałym osiągnięciem dodatniego wyniku finansowo-ekonomicznego przez przedsiębiorstwo, Wojewoda Jeleniogórski uchylił Zarząd Komisaryczny nad Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji (PWiK) w Jeleniej Górze. 16 maja 1994 r. dotychczasowy zarządca Komisaryczny został wyznaczony przez Wojewodę Jeleniogórskiego na tymczasowego kierownika Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Jeleniej Górze z obowiązkiem nadzoru i koordynacji czynności zdawczo-odbiorczych majątku przedsiębiorstwa. Decyzją Wojewody Jeleniogórskiego z dnia 28 kwietnia 1994 r. w czerwcu 1994 r. przekazano nieodpłatnie i na własność wyodrębnione w strukturze organizacyjnej PWiK składniki mienia służące zaopatrzeniu odbiorców w wodę oraz do odbioru i oczyszczania ścieków: Gminie Miejskiej Jelenia Góra i Gminie Miejskiej Piechowice. Samego PWiK nie poddano likwidacji, lecz przekazano nieodpłatnie na własność ZWiK w Jeleniej Górze zrzeszającemu gminy: Jelenia Góra i Piechowice. W stosunku do PWiK w Jeleniej Górze funkcję organu założycielskiego nadal sprawował Wojewoda Jeleniogórski. Na wniosek ZWiK Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wydał 13 października 1994 r. Postanowienie o postawienie PWiK w Jeleniej Gorze w stan likwidacji, a już 16 stycznia 1995 r. Postanowienie o wykreśleniu PWiK z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Pierwszy, bardzo nietypowy rok obrotowy działania PZWiK (od sierpnia 1993 r. do grudnia 1994 r.) zakończył się zyskiem netto w kwocie blisko 80.000 zł (po denominacji). Zatrudnienie na koniec 1994 r. wynosiło 229 osób. Od momentu powołania spółki, podstawową formą władania majątkiem była umowa dzierżawy zawarta ze Związkiem (ZWiK). Przedsiębiorstwo otrzymało w zarząd siedem ujęć wody oraz sześć oczyszczalni ścieków, wyłącznie jeleniogórskich. Nieukładająca się współpraca członków Związku (ZWiK) poskutkowała podjęciem 10 kwietnia 1999 r. uchwały Zgromadzenia Związku o wystąpieniu do gmin tworzących Związek z inicjatywą rozwiązania Związku z dniem 31 grudnia 1999 r. W tym czasie Spółka (PZWiK) zatrudniała 273 osoby. Jej znaczne zadłużenie i brak możliwości utrzymania płynności finansowej stanowiły ciągłe zagrożenie zgłoszenia przez któregokolwiek wierzyciela wniosku do sądu o postawienie spółki w stan upadłości. Chcąc ratować firmę od takiego zdarzenia Zarząd Spółki wystąpił do Sądu Rejonowego Wydziału V Gospodarczego w Jeleniej Górze z wnioskiem o wszczęcie Postępowania Układowego z wierzycielami. Do wniosku dołączono opracowany „Program naprawczy Spółki”, zatwierdzony przez Radę Nadzorczą i Zgromadzenie Wspólników ZWiK. Dnia 07 marca 2003 r. Spółka spłaciła ostatnią, szóstą ratę układu z wierzycielami i tym samym w pełni zrealizowała zapisy „Programu naprawczego Spółki” i Postanowienie Sądu Rejonowego Wydziału V Gospodarczego w Jeleniej Górze. W drugim kwartale 2000 r. Gminy – Członkowie ZWiK podjęły uchwały o rozwiązaniu Związku z dniem 01 maja 2000 r. Rada Miejska w Jeleniej Górze podjęła uchwałę nr 266/XXII/2000 z dnia 28 kwietnia 2000 r. a Rada Miejska w Piechowicach podjęła uchwałę nr 123/XXI/2000 z dnia 27 kwietnia 2000 r. Na likwidatora Związku (ZWiK) powołano dotychczasowego Przewodniczącego Związku – Zdzisława Mieszkowskiego. 26 marca 2003 r. została zawarta umowa pomiędzy Związkiem Wodociągów i Kanalizacji w likwidacji a gminą Jelenia Góra dotycząca przeniesienia własności udziałów Związku, jakie posiadał w Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji „WODNIK” Sp. z o.o. W wyniku realizacji tej umowy wszystkie udziały objęła Gmina Jelenia Góra i stała się w ten sposób jedynym wspólnikiem PWiK „WODNIK” Sp. z o.o. Likwidacja Związku Wodociągów i Kanalizacji zakończyła się dnia 16 lipca 2003 r. a 23 września 2003 r. Związek został wykreślony z Rejestru Związków Międzygminnych w Warszawie. Reasumując: wszystkie zadania z zakresu zaopatrzenia ludności i podmiotów w wodę i odprowadzanie ścieków realizowane były przez Przedsiębiorstwo Związku Wodociągów i Kanalizacji w Jeleniej Górze, jednak zarząd Przedsiębiorstwem sprawował Związek Wodociągów i Kanalizacji z siedzibą w Jeleniej Górze, a w szczególności jego organy – Zgromadzenie Wspólników, Zarząd i Rada Nadzorcza. Co za tym idzie, najważniejsza dokumentacja obydwu podmiotów znajduje się w aktach ZWiK.