Zespół zawiera protokoły sesji Rady, posiedzeń Prezydium i jego postanowienia, akta dotyczące poszczególnych komisji, uchwały oraz protokoły zebrań wiejskich.

Z dniem 1 stycznia 1973 r. weszła w życie reforma ustrojowa państwa. W jej rezultacie z kompetencji rad narodowych wydzielono funkcje wykonawcze i administracyjne i przekazano je działającym jednoosobowo terenowym organom administracji państwowej. Równocześnie dokonano zmian w podziale administracyjnym kraju, powołując w miejsce dotychczasowych gromad większe i silniejsze ekonomicznie jednostki administracyjne – gminy. Organem władzy państwowej i podstawowym organem samorządu społecznego na terenie gminy była gminna rada narodowa, na terenie miasta – miejska rada narodowa, natomiast organem administracji państwowej oraz organem wykonawczym i zarządzającym rady był odpowiednio naczelnik gminy i naczelnik miasta. Ustawa wprowadziła możliwość powoływania przez wojewódzką radę narodową wspólnej dla miasta i gminy rady narodowej oraz naczelnika miasta i gminy. Tak właśnie stało się w przypadku Śremu. Gmina Śrem utworzona została 1 stycznia 1973 r. i obejmowała następujące obręby geodezyjne (miejscowość z przyległościami): Binkowo, Błociszewo, Bodzyniewo, Bystrzek, Dalewo, Dąbrowa, Dobczyn, Gaj, Góra, Grzymisław, Kadzewo, Kaleje, Krzyżanowo, Luciny, Marianowo, Mechlin, Mórka, Niesłabin, Nochowo, Olsza, Orkowo, Ostrowo k/Śremu, Pełczyn, Psarskie, Pysząca, Szymanowo, Wyrzeka, Zbrudzewo oraz część obiektu geodezyjnego Manieczki z gminy Brodnica. Początkowo gmina wchodziła w skład powiatu śremskiego w województwie poznańskim, jednak w związku wprowadzeniem dwustopniowego podziału administracyjnego państwa (1 czerwca 1975 r.) i zniesieniem powiatów weszła w skład nowego województwa poznańskiego. Ustawa z 1972 r., na mocy której utworzono gminy precyzowała, że przepisy o gminnej radzie narodowej i naczelniku gminy stosuje się odpowiednio do rady narodowej miasta i gminy oraz do naczelnika miasta i gminy. Zakres obowiązków rady narodowej miasta i gminy został jednak – co zrozumiałe – poszerzony. Rada Miasta i Gminy miała podejmować działania na rzecz rozwoju miasta, jego gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, instytucji oświatowo – kulturalnych i socjalnych, placówek handlowo – usługowych oraz zaspokajać potrzeby mieszkańców miasta. Kompetencje gminnych rad narodowych określały ustawy o radach narodowych z 1958 r. i 1983 r. Będąc organem władzy państwowej rada zapewniała wykonanie na terenie gminy zadań państwowych, wzrost i unowocześnienie produkcji, rozwój gospodarczy, społeczny i kulturalny, natomiast jako podstawowy organ samorządu społecznego dbała o zaspokojenie potrzeb bytowych ludności. Rada zapewniała wykonanie zadań gospodarczych i społecznych, wynikających z planu społeczno-gospodarczego rozwoju kraju, ustalała zasadnicze kierunki rozwoju gminy, zapewniała rozwój zakładów, instytucji i urządzeń służących zaspokajaniu potrzeb gospodarczych, socjalnych, zdrowotnych i oświatowo – kulturalnych ludności, zapewniała właściwą gospodarkę ziemią i popierała rozwój budownictwa wiejskiego. Do zadań rady należały również działania na rzecz przyspieszenia postępu w gospodarce rolnej, a także kontrola oraz koordynacja działalności jednostek państwowych, spółdzielczych i organizacji społecznych, szczególnie pod kątem realizacji planów społeczno-gospodarczego rozwoju kraju, gospodarności i właściwego podejścia do potrzeb obywateli. W szczególności do rady należały sprawy: gminnych elektrowni, gazowni, zakładów wodociągowych i oczyszczania, komunikacji, budowy i utrzymania dróg, ulic, placów i mostów, zarządu budynków mieszkalnych, gospodarki terenami, zakładów produkcyjnych, handlowych i usługowych, placówek oświatowych (żłobków, przedszkoli, szkół podstawowych, świetlic, bibliotek), ochrony zdrowia oraz rozwoju i unowocześnienia rolnictwa, produkcji rolnej, skupu i kontraktacji, zadrzewień. Rada Narodowa Miasta i Gminy w Śremie działała na sesjach, za pośrednictwem powoływanych dla poszczególnych dziedzin działalności komisji oraz prezydium. Sesje rady odbywały się co najmniej 4 razy w roku, a obrady były jawne. Na sesjach uchwalano m.in. plany społeczno – gospodarcze rozwoju gminy (także plany finansowe i budżety), plany zagospodarowania przestrzennego wsi, programy realizacji postulatów i wniosków wyborców, a także podatki i opłaty terenowe i wysokość stawek świadczeń na fundusz gminny. Na pierwszej sesji rady wybierano przewodniczącego gminnej rady narodowej i powoływano prezydium rady. W jego skład wchodzili przewodniczący rady i jego zastępca oraz przewodniczący stałych komisji. Do zadań prezydium rady należało ustalanie rocznego planu pracy rady, przygotowywanie i zwoływanie sesji, organizacja i koordynacja prac komisji, udzielanie pomocy radnym w wykonywaniu ich obowiązków, a także reprezentowanie rady na zewnątrz. Prezydium kontrolowało właściwe i terminowe wykonanie uchwał rady narodowej, a także prawidłowość realizacji interpelacji i wniosków radnych oraz uchwał samorządu mieszkańców. W celu realizacji swoich zadań, a także w sprawach nagłych prezydium mogło udzielać terenowemu organowi administracji publicznej wytycznych w formie postanowień. Z kolei przewodniczący rady zwoływał posiedzenia prezydium, przewodniczył sesjom, a także podpisywał uchwały, które na nich zapadały. Poszczególnymi dziedzinami życia gminy zajmowały się komisje. Czuwały one nad prawidłowym wykonaniem uchwał gminnej rady narodowej, utrzymywały łączność z mieszkańcami, sprawowały kontrolę społeczną nad jednostkami państwowymi i spółdzielczymi oraz organizacjami społecznymi a także opiniowały uchwały przedstawiane radzie przez naczelnika gminy lub same występowały z inicjatywą i wnioskami do rady, bądź bezpośrednio do adresatów. Instytucjami pomocniczymi rady narodowej były zebrania mieszkańców wsi i sołtysi, do których należało utrzymywanie więzi między mieszkańcami wsi a radą oraz komitety blokowe (osiedlowe), do których należało reprezentowanie mieszkańców miast i współdziałanie z radą. Od wejścia w życie nowej ustawy o radach narodowych z 1983 r., rada stała się organem samorządu terytorialnego, sołtysi, rady sołeckie i zebrania wiejskie – organami samorządu wiejskiego, a komitety osiedlowe i zebrania mieszkańców osiedli – organami samorządu mieszkańców miast . Sołtysi byli wybierani przez ogół mieszkańców sołectwa i przewodzili zebraniom. Na zebraniach omawiano przede wszystkim bieżące sprawy, związane z miejscem zamieszkania (dotyczące warunków społeczno-gospodarczych, bytowych i kulturalnych mieszkańców, planu zagospodarowania terenu wsi, produkcji rolnej, urządzeń komunalnych, bezpieczeństwa, zaopatrzenia wsi w wodę pitną itp.). W sprawach, które wykraczały poza możliwości zebrania wiejskiego – występowano z wnioskiem o rozpatrzenie do rady narodowej. Podobne były uprawnienia zebrań mieszkańców osiedli. Komitety osiedlowe zwoływały te zebrania; stały również na straży wykonania i realizacji uchwał zebrań mieszkańców osiedli. Obsługę techniczno-biurową rady narodowej, komisji i prezydium zapewniało, podporządkowane naczelnikowi gminy i miasta, Biuro Rady Narodowej w Urzędzie Miasta i Gminy w Śremie. Rada Narodowa Miasta i Gminy w Śremie, Naczelnik Miasta i Gminy oraz podległy mu urząd zniesione zostały z chwilą wprowadzenia w maju 1990 r. systemu samorządu terytorialnego. Ich kompetencje przejęła Rada Miasta i Gminy w Śremie oraz Burmistrz Miasta i Gminy jako organy samorządu terytorialnego. [Na podst. wstępu do inwentarza M. Radomskiego]