Zespół
Inhalt:
Zespół stanowią akta wytworzone w kancelarii notariusza Jana Wasiutyńskiego, uporządkowane chronologicznie. W czasie inwentaryzacji nadano aktom następujący układ: księgi notarialne z lat 1823-1856 (51 j.a.) oraz pomoce ewidencyjne w postaci repertoriów i skorowidzów z lat 1823-1856 (19 ja). Wśród aktów notarialnych Jana Wasiutyńskiego najczęściej występują: inwentarze majątków osób zmarłych, testamenty, kontrakty kupna i sprzedaży, plenipotencje, protokoły z licytacji, dowody depozytów bankowych, itp. Nie wszystkie akta zostały włączone do księgi wpisów, znaczna luka powstała w ostatniej księdze (sygn. 51 - brak aktów od nr 84-154). Z innych ciekawszych załączników natrafiono na: protokoły z rad familijnych, oszacowania majątków, plany gruntów podlegających podziałowi lub zamiany oraz obwieszczenia i protokoły licytacji.
Die Geschichte der Provenienzstelle:
W Polsce przedrozbiorowej wszelkie transakcje związane z obrotem nieruchomościami, o ile miały mieć publiczną moc prawną, musiały być zapisane w księgach sądów ziemskich, grodzkich lub miejskich, zależnie od tego, do jakiego stanu społecznego należały osoby dokonujące transakcji. Po rozbiorach sytuacja zmieniła się. Z chwilą utworzenia Księstwa Warszawskiego na jego obszarze wprowadzono prawodawstwo francuskie, w tym „Ustawę zawierającą organizację notariatu” (1808 r.), która była podstawowym aktem prawnym regulującym urząd notariusza. Notariusz Jan Wasiutyński pełnił funkcję notariusza w latach 1823-1856, po likwidacji Księstwa Warszawskiego i utworzenia Księstwa Kongresowego w 1815 roku. Zakres terytorialny działalności Jana Wasiutyńskiego obejmował miasto Lublin i powiat lubelski. Wówczas organizacja notariatu opierała się na art. 22 Przepisów tyczących się organizacyi oraz atrybucyi władz sądowych wydanych 4 VII 1808 r. zmodyfikowanych przez Ustawy Hipoteczne z 20 VII 1818 r. z 6 VIII 1825 r. Jan Wasiutyński, zgodnie z obowiązującymi założeniami organizacji notariatu był mianowany przez Komisję Rządową Sprawiedliwości /art.2, 4/, aby objąć urząd notariusza dożywotnio. Na początku swojej działalności określony był w aktach jako Rejent Kancelarii Ziemiańskiej Województwa Lubelskiego. Po zamianie województw na gubernie Jan Wasiutyński od 18 marca 1837 roku podpisywał się jako Rejent Kancelarii Ziemiańskiej Guberni Lubelskiej. Początkowo, siedziba kancelarii notarialnej mieściła się w Lublinie na ul. Krakowskie Przedmieście, w wynajmowanym lokalu przy ul. Rynek pod numerem domu 2. W międzyczasie Jan Wasiutyński zmieniał adresy zamieszkania a co z tym się wiązało, siedzibę kancelarii. W ostatnich latach działalności notarialnej Jana Wasiutyńskiego kancelaria mieściła się na ul. Rybnej pod nr 69. Kancelaria istniała od 1823 roku. Pierwszy akt notarialny został sporządzony w 1823 roku. Jan Wasiutyński, syn Tomasza i Józefy ze Szlubowskich, urodził się we wsi Siomaki, w guberni podolskiej. Pochodził z rodziny szlacheckiej, miał sześcioro rodzeństwa a jego ojciec był starostą sokołowskim. „Znany był on z pomnażania majątku osobistego poprzez łapanie każdej możliwej do tego celu okazji” (A. Kierek, Towarzystwo Wspierania Akcjonariuszy do Wspierania Fabryk w Lublinie, w: Rocznik Lubelski 1/1958, s. 120). Ożenił się z Teklą ze Zglinieckich z którą miał czworo dzieci. Jeden z synów Jana Wasiutyńskiego – Feliks również został notariuszem. Jan Wasiutyński zmarł w 1874 roku w wieku 91 lat. Notariusz Jan Wasiutyński nadawał poszczególnym aktom numery według kolejności wpływu i zapisu w repertorium, a następnie oprawiał je w księgi po upływie jednego roku kalendarzowego. Spisywane ręcznie w kancelarii akta, były opatrzone podpisem notariusza i świadków. Jan Wasiutyński uwierzytelniał pieczęcią m.in. upoważnienia listowne, które w ten sposób nabierały moc aktu prawnego. Przy sporządzaniu aktu, konieczna była obecność dwóch notariuszy (którzy nie byli ze sobą spokrewnieni) lub jednego notariusza i świadków. Najpierw określano miejsce, w którym wykonano tę czynność i daty. W drugiej kolejności przedstawiano imię, nazwisko i miejsce zamieszkania notariusza. W ten sposób udowadniano, że dokument miał charakter urzędowy i nabierał cechy aktu prawnego. Akt zawierał również dane stron i świadków. Dokument (po sporządzeniu) był odczytywany przez notariusza, następnie świadkowie i strony składali podpisy. Ostatecznego poświadczenia własnoręcznym podpisem i pieczęcią dokonywał notariusz. Wykonany w ten sposób akt notarialny zyskiwał moc prawną w całym kraju. Według akt omawianego zespołu archiwalnego, Jana Wasiutyńskiego zastępował notariusz Engelbert Kozłowski. Równocześnie, w kancelarii Jana Wasiutyńskiego, prowadzono wieloletnie repertoria, w których akta wpisane były w formie skróconej i zawierały podpisy wszystkich stron, a po każdym roku sporządzono skorowidz osobowy z uwzględnieniem nazwisk stron i numeru aktu. Nie wszystkie akta sporządzone przed notariuszem były włączane do księgi. W przypadku, gdy księga notarialna nie zawiera aktu notarialnego, wpisany do repertorium regest stanowi równoważny dokument. Ostatnie Skorowidze to alfabetyczny wykaz nazwisk stron. Obok nazwiska zamieszczano numer aktu i jego rodzaj. Prawdopodobnie w 1856 roku, Jan Wasiutyński oddał część spraw swojemu synowi – Feliksowi, co sugeruje prowadzony wspólnie skorowidz spraw odrębnych dla każdego z notariuszy. Nie zrezygnował wówczas całkiem z pełnienia urzędu notariusza, ponieważ w czasie kiedy Feliks sporządził pierwszy akt notarialny 11 czerwca 1856 roku, notariusz Jan Wasiutyński dokonał jeszcze jednego wpisu pod koniec roku 1856. Można by sądzić, że w okresie pomiędzy czerwcem a grudniem Jan Wasiutyński, z racji sędziwego wieku lub stanu zdrowia, przygotowywał się do przejścia na dobrowolną emeryturę lub ze względu na dużą aktywność w na polu dziewiętnastowiecznego biznesu, zajęty był własnymi interesami. Wiele uwagi przywiązywano do zewnętrznego wyglądu aktu, który musiał być czytelny, bez stosowania skrótów, ani luk. Wszelkie dopiski mogły być umieszczone jedynie na marginesie, a były tylko wówczas ważne, gdy zostały poświadczone przez notariusza.
Laufzeit:
1823-1856
Klassifikation:
instytucje ochrony prawa i wymiaru sprawiedliwości
Name der Provenienzstelle:
Daten:
1823-1856.
Alter Name:
Name der Fremdsprache:
Sprachen:
polski
Zugänglichkeit:
Vollständig geteilt
Akten insgesamt:
70
Bearbeitete Akten insgesamt:
70
Akten insgesamt ohne Verzeichnis:
0
Laufende Meter insgesamt
6.17
Bearbeitete laufende Meter insgesamt
6.17
Laufende Meter insgesamt ohne Verzeichnis
0.0
Akten insgesamt:
0
Dateien insgesamt:
0
Größe insgesamt (in MB):
0.0
Dokumente insgesamt
0
Sachen insgesamt
0
Klassen insgesamt
0
Akten insgesamt:
0.0
Gesamtzahl laufender Meter:
0.0
Extreme Daten der nicht archivierten Dokumentation:
| Name | Stückzahlen-Inventar | Anmerkungen |
|---|---|---|
| elektronisches Archivinventar genehmigt | Tak |