I. Dokumenty (1698) - 1 j.a. świadectwo ukończenia nauki zawodu Macieja Kaumischka II. Magistrat (1737-1944) - 413 j.a. sprawy obejmujące powiat, sprawy rangi państwowej (m.in. zebrania rad gmin, konferencje oraz wybory na różnych szczeblach państwowych); zarządzenia władz zwierzchnich (zarządzenia władz powiatowych i centralnych); organizacja magistratu (m.in. wydawanie rożnych zaświadczeń i zleceń, zawieranie umów, zapytania mieszkańców, sprawy funkcjonowania magistratu, sprawy biurowe); akty normatywne i ich wykonanie (m.in. ordynacja miejska, wprowadzenie w życie wydanych ustaw); burmistrzowie (kandydaci na burmistrzów, wybory burmistrzów); sprawy rady miejskiej (posiedzenia i uchwały rady); kandydaci do rady miejskiej; kandydaci Lewina do przedstawicielstw państwowych na wyższych szczeblach administracji; akta osobowe i sprawy pracowników magistratu; kandydaci na urzędników magistratu; korespondencja z władzami zwierzchnimi na różnych szczeblach administracji państwowej; registratura, archiwum i biblioteka miejska; sprawy ogólne Wróblina. III. Finanse miasta (1602-1944) 367 j.a. sprawy ogólne związane z prowadzeniem finansów miasta, administracja finansowa, statystyki; budżet miasta; kontrole budżetu miejskiego, rachunki; miejska kasa oszczędności (m.in. założenie miejskiej kasy oszczędnościowej, rachunki, konta oszczędnościowe, kontrole kasy); zobowiązania magistratu (pożyczki, długi, kredyty); podatki komunalne, gminne, od działalności gospodarczej czy rozrywkowej, od nieruchomości, od zwierząt, dochodowe, ustalanie wysokości podatków, przepisy podatkowe i celne). IV. Policja (1758-1944) - 558 j.a. zarząd i organizacja policji (m.in. zarządzenia odnośnie funkcjonowania policji i wydawane przez policję w Lewinie, służba w policji, zatrudnienie funkcjonariuszy, rodzaje policji, korespondencja z magistratem w Lewinie i władzami wyższego szczebla, zarządzenia władz zwierzchnich, meldunki, szkolenia); sprawy kryminalne, rozmiary i skala przestępczości w mieście, ściganie przestępców, kary i ich wymiar, wykonywanie wyroków sądów; bezpieczeństwo i porządek publiczny (m.in. kontrola prasy, interwencje, kontrole/nadzór nad lokalami czy miejscami rozrywki, kradzieże, nadzór nad osobami podejrzanymi o różne wykroczenia, wypadki, samobójstwa, sprawy obyczajowe, poszukiwanie osób zaginionych, zakłócanie porządku publicznego, obcokrajowcy); wypadki i samobójstwa; dozór nad osobami skazanymi i nadzór nad osobami, które odbyły karę; sprawy wojskowe, mobilizacja, rezerwiści, dezerterzy, obrona przeciwlotnicza, zakwaterowanie wojska; organizacje, stowarzyszenia i kluby w Lewinie; działalność gospodarcza (m.in.: handel, usługi, podatki od działalności gospodarczej, wykazy przedsiębiorstw, budowa i funkcjonowanie przedsiębiorstw, maszyny i urządzenia instalowane w zakładach produkcyjnych, gospody i restauracje, przestrzeganie czasu pracy, kontrole); budownictwo miejskie (m.in.: wydawanie pozwoleń na budowę, budownictwo miejskie i prywatne, budowy zakładów produkcyjnych, przepisy dotyczące budownictwa); szkoły i związki wyznaniowe (m.in. sprawy uczniów uchylających się od obowiązku szkolnego, obserwacja zgromadzeń religijnych, w tym żydowskiej gminy w Lewinie); pożarnictwo (pożary i związane z nimi śledztwa oraz odszkodowania powstałe na skutek pożarów, sprzęt pożarniczy i przeciwpożarowy); komunikacja miejska (przepisy ruchu drogowego, tablice drogowe, dorożki, rowery, nazwy ulic itp.); polityka społeczna miasta (m.in.: sprawy sanitarne, zdrowotne, ubezpieczenia, opieka społeczna nad nieletnimi oraz potrzebującymi); gospodarka rolna i wodna (m.in.: opieka weterynaryjna nad zwierzętami gospodarskimi, przeciwdziałania powodziowe); poświadczenia o niekaralności wydawane przez policję; obcokrajowcy (sprawy z nadawaniem obywatelstwa niemieckiego obcokrajowcom, wydalenia z kraju, zatrudnienie obcokrajowców w Lewinie). V. Wymiar sprawiedliwości (1825-1943) - 55 j.a. sądownictwo powiatowe w Brzegu; organizacja sądownictwa miejskiego (m.in.: kadry, adwokatura, zakres terytorialny i kompetencyjny miejskich sądów, rozjemcy, ławnicy, miejskie więzienie i sprawy więźniów); procesy magistratu z różnymi podmiotami lub osobami prywatnymi; pozostałe spory toczone i rozstrzygane przez wymiar sprawiedliwości w Lewinie. VI. Sprawy bezpieczeństwa podległe magistratowi (1823-1944) - 141 j.a. obrona powietrzna, straż obywatelska; wojsko (m.in.: ewidencja wojskowa, powołania do wojska, zakwaterowanie dla wojska w mieście, wyposażenie wojska w sprzęt, ośrodki kształcenia wojskowego, akta personalne niektórych żołnierzy, zjawisko dezercji, rezerwa wojskowa); straż pożarna i ochrona przeciwpożarowa (m.in. pożary, ustalanie ich przyczyn i szkód, wypłaty odszkodowań, wyposażenie straży pożarnej w sprzęt, ochotnicza straż pożarna); wypadki i wypłaty odszkodowań. VII. Gospodarka (1742-1944) - 407 j.a. majątek miasta (m.in. papiery wartościowe, dobra ziemskie w posiadaniu miasta, majątek miasta zagarnięty przez wojska francuskie); rolnictwo (m.in.: hodowla zwierząt, opieka weterynaryjna, choroby zwierząt, przypadki znęcania się nad zwierzętami, kontrole jakości mięsa, żniwa, produkty rolne, wsparcie dla rolnictwa, kontrole gospodarstw rolnych); działalność gospodarcza (m.in. przepisy dotyczące działalności gospodarczej, zezwolenia na prowadzenie działalności, wykazy i rodzaje zakładów, relacje pracodawców z pracownikami, strajki, prawa pracowników); miejska rzeźnia,cegielnia, elektrownia i inne fabryki; cechy, izby rzemieślnicze, przepisy dotyczące rzemiosła i rzemieślników; targi, jarmarki, ceny rynkowe; gospodarka wodna i leśna (m.in.: regulacja i oczyszczanie Nysy Kłodzkiej oraz rowów, ochrona przeciwpowodziowa, powodzie i szacowanie strat, rybołówstwo); gospody i restauracje; handel, usługi, apteki (m.in. sprzedaż narkotyków w aptekach); kontrola miar i wag; sprawy celne (m.in.: most celny na Nysie Kłodzkiej); zaopatrzenie i transport (m.in.: stacje paliw, oleje samochodowe, zapotrzebowanie na węgiel, drewno i materiały budowlane, połączenia kolejowe i samochodowe). VIII. Infrastruktura miejska i jej utrzymanie (1784-1944) - 239 j.a. procesy urbanizacyjne miasta (m.in.: rozwój miasta pod względem przemysłowym, włączanie sąsiednich terenów w granice miasta, plany przebudowy miasta); plany, nadzór, remonty i utrzymanie dróg, mostów i obiektów hydrotechnicznych; budowa i zaopatrzenie miasta w sieci telekomunikacyjne, radio, telegraf, pocztę; usługi i mieszkania komunalne (m.in.:kanalizacja i opłaty za kanalizację, usługi dezynfekcyjne, mieszkania komunalne, czynsze; szpitalnictwo (opieka nad chorymi, wyposażenie szpitala, remonty, zarząd szpitala, personel medyczny, koszty utrzymania i wyżywienia pacjentów, kostnica); budynki użyteczności publicznej (m.in.: ratusz, obiekty sportowe, remonty budynków); przestrzeń miasta (słupy ogłoszeniowe, parki miejskie, ogródki działkowe, studnie miejskie, parkingi); IX. Budownictwo (1773-1944) - 99 j.a. przepisy dotyczące budownictwa, budynki grożące zawaleniem; budowa, przebudowa i remonty budynków użyteczności publicznej - sądu, szpitala, dworca kolejowego, pomieszczeń miejskich, łaźni, ratusza, obiektów sportowych, gazowni miejskiej; budownictwo komunikacyjne (m.in.: budowa mostu na Nysie Kłodzkiej i innych mostów, budowa i rozbudowa ulic); budownictwo mieszkaniowe (m.in.: budowa mieszkań i domów prywatnych, przebudowy budynków publicznych na mieszkaniowe); budowa i urządzenie zakładów państwowych i prywatnych; opłaty i pozwolenia budowlane). X. Nieruchomości (1824-1944) - 166 j.a. sprawy ogólno-organizacyjne (m.i.n.: statystyki/zestawienia/rejestry dotyczące dzierżaw, gruntów, budynków, informacje zbiorcze na temat nieruchomości miejskich, nabywanie i prawne uregulowanie prawa do nieruchomości, wpisy do ksiąg wieczystych, szacunki dotyczące cen nieruchomości, zmiany właścicieli nieruchomości); kupno, sprzedaż, zamiana, dzierżawy gruntów, obiektów, budynków; uwłaszczenia. XI. Ludność miasta (1750-1944, 1972) - 50 j.a. ewidencja ludności (m.in.: ewidencje osób napływających z różnych regionów Niemiec chcących zamieszkać w Lewinie, emigracje z miasta, zameldowania i wymeldowania, statystki zbiorcze mieszkańców miasta, spisy ludności, zameldowania, prawa obywatelskie, ewidencja osób zmarłych w mieście; ludność żydowska (zarządzenia i traktowanie Żydów, wykazy zakładów prowadzonych przez Żydów); obcokrajowcy (robotnicy przymusowi, jeńcy wojenni, Romowie, nadawanie niemieckiego obywatelstwa, wydalenia obcokrajowców); wystawianie paszportów i innych dokumentów podróży. XII. Życie społeczne miasta (1797-1944) - 168 j.a. nadawanie obywatelstwa honorowego i odznaczeń zasłużonym dla miasta mieszkańcom, stawianie pomników w mieście ku czci poległych w czasie I i II wojny światowej, wsparcie dla kombatantów; organizacje, towarzystwa i instytucje społeczne działające w mieście; kultura, rozrywka, normy społeczne (m.in.: koncerty, przedstawienia teatralne, wystawy, obchody 600-lecia miasta, imprezy państwowe, loterie, hazard, walka ze zjawiskiem nierządu, pijaństwa i szeroko pojętego rozwiązłego trybu życia w mieście); działalność niemieckiej socjaldemokracji i NSDAP w mieście; prasa miejska i sprawozdania prasowe. XIII. Szkolnictwo (1813-1942) - 204 j.a. kompetencje w sprawie prowadzenia szkół, statystki szkolne, podręczniki i treści nauczania, budowa i remonty szkół, sprawy wychowania i obowiązku szkolnego, wizytacje szkół, imprezy szkolne, kalendarze roku szkolnego; akta personalne nauczycieli i pozostałych pracowników oświaty, mieszkania służbowe dla nauczycieli, zatrudnienie nauczycieli w poszczególnych szkołach; sprawy finansowe, personalne i organizacyjne szkół państwowych, katolickich, ewangelickich, prywatnych i branżowych (m.in.: szkoły handlowe, kursy dokształcające, preparandy, sprawy organizacyjne szkół zawodowych), przedszkola, związek szkolny. XIV. Związki wyznaniowe (1810-1942) - 15 j.a. sprawy ogólnoorganizcyjne, zarządzenia oraz stosunek władz miejskich do kościoła ewangelickiego i katolickiego, sprawy parafii i cmentarza katolickiego oraz biskupstwa wrocławskiego; walka z sektami. XV. Opieka społeczna (1808-1944) - 269 j.a. sprawy organizacyjne miejskiej opieki społecznej; system wsparcia dla potrzebujących (m.in.: przydział ubrań, żywności i opału, organizacja kuchni dla potrzebujących, domy starców, wsparcie finansowe, organizacja pobytów w uzdrowiskach); wnioski na zabiegi rehabilitacyjne; wykazy imienne i schroniska dla bezdomnych; programy wsparcia dla bezrobotnych; wsparcie rodzin, sierot, emerytów; pomoc wdowom i wdowcom. XVI. Opieka zdrowotna (1823-1944) - 40 j.a. organizacja kasy chorych, tworzenie komisji zdrowia, zapobieganie chorobom dziedzicznym, wnioski na pobyt w uzdrowiskach; leczenie osób z zaburzeniami psychicznymi; głuchoniemi i niewidomi; położnictwo; choroby zakaźne; szczepionki ochronne. XVII. Akta Urzędu Stanu Cywilnego w Lewinie Brzeskim (1865-1944) - 151 j.a organizacja urzędu, zarząd, wystawianie poświadczeń oraz wyciągi aktów urodzeń, małżeństw, zgonów, statystyki, sprawy biurowe urzędu, korespondencja z innymi urzędami, listy osób urodzonych i zmarłych, sprawy związane z uznawaniem ojcostwa, zmiany imion i nazwisk; akta zbiorcze dotyczące urodzeń; rozmowy przedślubne i zwieranie związków małżeńskich; rejestry i listy osób zmarłych, świadectwa śmierci. Na szczególna uwagę zasługują akta wytworzone w okresie międzywojennym i z czasów II wojny światowej, dotyczące bezpieczeństwa, partii politycznej NSDAP i jej afiliowanych organizacji oraz akta odzwierciedlające problemy demograficzne, migracji ludności, jeńców wojennych, robotników przymusowych i sytuacji Żydów w Lewinie, gdyż landratura brzeska nie obejmuje tych zagadnień.

Lewin Brzeski po raz pierwszy wzmiankowany był w przekazach źródłowych w 1257 r., w dokumencie Mikołaja z Wróblina - właściciela osady. Miasto leżało w granicach księstwa legnicko-brzeskiego. W 1329 r. stało się lennem korony czeskiej, a od 1526 r. znalazło się w państwie austriackim. Po bitwie pod Małujowicami 10 kwietnia 1741 r. znalazł się w granicach Prus (następnie Cesarstwa Niemieckiego). Na przestrzeni lat miasto kilkakrotnie zmieniało swoich właścicieli. Pierwszymi posiadaczami Lewina był znany średniowieczny ród Pogorzeli. Staraniem Bogusza z Pogorzeli Lewin otrzymał w 1333 r. prawa miejskie, nadane przez księcia brzeskiego Bolesława III. Na czele miasta stał wójt. Rada miejska sprawowała nadzór policyjny nad miastem, natomiast radni otrzymali prawo zarządzania nim i prawdopodobnie możliwość zastępowania samego właściciela. Jemu z kolei, zgodnie z ówcześnie panującym systemem sądownictwa podlegało sądownictwo niższego szczebla, tj. sąd patrymonialny. Instytucja ta rozstrzygała drobne sprawy, których orzeczenia musiał zatwierdzić wójt i wybrany przez mieszczan przedstawiciel. Wójt otrzymywał z nałożonych opłat sądowych jedną trzecią grzywny, a właściciel dwie trzecie. Poważniejszymi/cięższymi przypadkami zajmował się sąd książęcy w Brzegu, będący jednocześnie ciałem odwoławczym od wyroków sądu lewińskiego. Mieszkańcy średniowiecznego Lewina trudnili się głównie rolnictwem, rzemiosłem i handlem. Prawa strona Nysy Kłodzkiej wykorzystywana była na pastwiska, na lewej rozwijało się rolnictwo. Jak w każdym średniowiecznym mieście, centrum Lewina był rynek, wokół którego mieszkali najzamożniejsi kupcy. Handlarze i rzemieślnicy zorganizowali gminę, która kierowała się normami prawa zwyczajowego, z biegiem lat nabierającego cech stałości. Z początkiem XV w. Lewin Brzeski zmienił właściciela. Miasto znalazło się w posiadaniu rodziny Hoff. Nowi właściciele zapisali się niechlubnie w pamięci ówczesnych lewinian. Na skutek wojen husyckich, które dotknęły również Lewin, miasto zostało dotkliwie zniszczone i wyludnione. W 1428 r. Lewin został splądrowany przez husytów, a w 1470 r. i 1474 r. przez Węgrów, toczących wojnę z Czechami o Śląsk. Pomimo tej trudnej sytuacji, właściciele w dalszym ciągu pobierali od mieszkańców miasta czynsz. Spór przeniósł się do sądu książęcego w Brzegu, a ten uznał rację lewinian. W konsekwencji owego wyroku pozbawiono rodzinę Hoff prawa do Lewina, który w 1522 r. przeszedł w posiadanie rycerskiego ród von Bees. Rodzina von Bees podniosła rangę Lewina. Jej staraniem zaczęto organizować w mieście jarmarki. Coraz prężniej rozwijało się przez to rzemiosło, a co za tym idzie większego znaczenia nabierały cechy, skupiające fachowców jednego lub kilku zawodów. Cechy rozwinęły się w Lewinie w XV – XVI w. i były nadzorowane przez radę miejską. Skupiały m.in. ślusarzy, kowali, kołodziejów, krawców, tkaczy, garncarzy, rzeźników, stolarzy, kuśnierzy i powroźników. Na funkcjonowanie cechów w mieście wpływ miała ponadto religia. Gdy w 1534 r. książę brzeski Fryderk II, na skutek reformacji, opowiedział się oficjalnie za luteranizmem (a wraz z nim właściciele Lewina), nakazał rzemieślnikom praktykować ewangelizm w przeciwnym razie członkom cechu groziło wydalenie z miasta. Reformacja i związane z nią wojny religijne stały się zresztą kością niezgody między Beesami a mieszczanami. Na potrzeby prowadzenia działań militarnych właściciele podwyższali różne opłaty. Wykorzystywali w dodatku mieszkańców do różnych i nieodpłatnych robót lub posług. Dotkliwie na funkcjonowaniu Lewina odbił się okres kontrreformacji katolickiej. W mieście próbowano siłą wprowadzić na powrót wiarę katolicką, lecz bezskutecznie. W latach wojny trzydziestoletniej Lewin był niejednokrotnie plądrowany przez katolickie wojska cesarskie, a mieszkańcy siłą nawracani na katolicyzm. W 1633 r. miasto zostało spalone gdy mieszkańcy odmówili oddziałom cesarskim kwaterunku i jedzenia. Oprócz tego Lewin w tym czasie zdziesiątkowała epidemia dżumy. W dodatku Beesowie nie umorzyli płacenia podatków i innych opłat, co przekładało się na drożyznę i szerzyło głód wśród mieszkańców. Co więcej w 1659 r. część miasta strawił kolejny pożar. Spory z Beesami, powodzie i pożary spowodowały, że mieszkańcy zażądali potwierdzenia swoich praw w formie dokumentu. Takowy został wydany w 1676 r. i podpisany przez samego cesarza Leopolda I Habsburga w tzw. księdze aksamitnej. Wprawdzie Bessowie byli właścicielami miasta, od pewnego czasu realną władzę nad nim sprawowała lokalna administracja, za sprawą której Lewin zaczął się powoli odbudowywać po latach wojen. Odbudowę tą przerwały po raz kolejny żywioły, jakie dotknęły miasto w pierwszej połowie XVIII w. W tych trudnych czasach miastem kierowali: burmistrz Rudolf Wagner, stojący na czele rady miejskiej Adam Kretschmer oraz miejski i sądowy wójt Fryderyk Marschner. Kiedy w 1741 r. Lewin znalazł się w granicach państwa pruskiego, miasto zaczęło przechodzić reformy administracyjne. Burmistrz miasta oraz rajcowie miejscy z wójtem na czele, podlegali odtąd radom podatkowym i wojennym. Były one przedstawicielstwem rządu pruskiego. Podobnie jak za czasów austriackich, prowadzenie interesów miasta leżało w kompetencji rady miejskiej. Właścicielom miasta (do 1794 r. rodzinie Bees, następnie hrabiemu Janowi Bogumiłowi Stosz) w dalszym ciągu przysługiwało prawo do obsadzenia stanowiska burmistrza. W radzie miejskiej zasiadał też dworski urzędnik, sprawując tym samym kontrolę nad ratuszem. Co więcej, z inicjatywy państwa wprowadzono dodatkowy urząd policyjnego burmistrza, który nadzorował z ramienia dworu królewskiego sytuację w mieście. W Berlinie nie podobało się bowiem, że właściciele miasta mają tak duży wpływ na jego funkcjonowanie. W ten sposób w Lewinie urzędowało dwóch burmistrzów – „królewski” i powoływany przez właściciela miasta. Na przełomie XVIII i XIX w. na miasto spadły kolejne katastrofy. W 1791 r. wybuchł pożar, trawiący całą południową pierzeję rynku i połowę zachodniej części miasta w następstwie czego spłonęło 41 domów na 169 wówczas istniejących. Z kolei w 1799 r. zawalił się ratusz, a w 1804 r. powódź przyniosła wielkie straty. Z początkiem XIX w. przyszły kolejne zmiany, wywołane przez reformy administracyjne. W 1808 r. wydano tzw. ordynację miejską, znoszącą dotychczasowe rozróżnienie miast na prywatne i królewskie. Konsekwencją reformy było wprowadzenie w miastach samorządu. Ogół obywateli miasta reprezentowali członkowie rady miejskiej. Władze miasta mogli jednak wybierać jedynie wpływowi i majętni obywatele. W 1809 r. uprawnionych do głosowania w Lewinie były zaledwie 132 osoby na 1080 mieszkańców. Pierwsze wybory według ordynacji miejskiej odbyły się 15 lutego 1809 r. Nowym burmistrzem został wówczas Frienmelt. Wybrano ponadto 18 delegatów miejskich (radnych) i 6 członków magistratu. Wprawdzie nadzór nad magistratem miało państwo, ale ratusz posiadał dużą autonomię i mógł samodzielnie podejmować decyzję na wielu płaszczyznach. Wiek XIX zaznaczył się w historii Lewina kolejnymi pożogami. Wielkie pożary wybuchły w mieście w 1810 r., 1829 r. (strawił on 44 domy i 57 stodół w północno-zachodniej części miasta) i 1832 r. W dodatku w 1829 r. miała miejsce bardzo dotkliwa powódź, która zniszczyła kolejnych kilkadziesiąt domów oraz pola uprawne. Pożogi na stałe zmieniły wygląd miasta i kompletnie strawiły budynek ratusza. Nowy stanął dopiero w 1937 r. W 1833 r. władze Lewina postanowiły obchodzić 500-lecie uzyskania praw miejskich. Z tej okazji poproszono Prowincję Śląską o potwierdzenie lokacji miasta. We Wrocławiu zażądano dowodu potwierdzającego nabycie praw w 1333 r. Mimo przesłania takowego w postaci odpisu władze Prowincji nie potwierdziły nadania praw miejskich Lewinowi. W związku z obchodami odnaleziono w Królewskim Śląskim Archiwum Prowincjonalnym we Wrocławiu pieczęcie miasta z 1734 i 1747 Miasta nie ominęły również wydarzenia związane z Wiosną Ludów w Europie. Ich konsekwencją były zmiany w sądownictwie. W 1849 r. sąd miejski i sąd patrymonialny w Lewinie został połączony z brzeskim sądem okręgowym. W 1879 r., na skutek kolejnej reformy w pruskim sądownictwie, w Lewinie utworzono sąd obwodowy, co z kolei podniosło prestiż miasta. W XIX w. jednym z podstawowych źródeł bytu w Lewinie było prawo browarnicze. Mieszkańcy utrzymywali wspólną słodownię i browar. Okres od XIX w. aż do lat 40. XX w. zapisał się w historii miasta jako najbardziej dynamiczny pod względem rozwoju gospodarczego. Na tym polu szczególnie zasłużyły się dla Lewina dwa nazwiska – burmistrza Augusta Mende i Hermanna Thalera, właściciela zakładu Thalers Tonwerke. Za sprawą burmistrza powstała droga kolejowa, łącząca Brzeg z Opolem. Thaler z kolei był założycielem miejscowej fabryki dachówek i cegielni, którymi rozsławił Lewin, dając przy okazji mieszkańcom wiele miejsc pracy. Ufundował również miejski szpital. Oprócz jego zakładów działała cukrownia „Wróblin” (prowadzona na przełomie XIX i XX wieku przez Molla), poczta, fabryka ceramiki, farbiarnia, browar, mleczarnia, garbarnia gazownia, młyn i inne prywatne zakłady rzemieślnicze. Powstała także miejska kanalizacja. Rozbudowano i zmodernizowano miejską sieć dróg, a dzięki przyłączaniu kolejnych terenów do miasta, powstawały następne przedsiębiorstwa. W 1900 r. otwarto Miejską Kasę Oszczędnościową, będącą poważnym wsparciem dla miejscowych przedsiębiorców. Równie dynamiczny był rozwój demograficzny. Jeszcze w 1756 r. miasto liczyło 768 mieszkańców, zaś w 1895 już 2600. Pod koniec XIX w. najwięcej było ewangelików bo 2/3 populacji, prawie 1/3 katolików i około 70 Żydów. Miasto posiadało kościół ewangelicki i katolicki. Na przełomie XIX i XX w. burmistrzem Lewina był Reimann. Magistrat liczył pięciu urzędników: Hutsche, Heisig, Schmidt, Reichert i Schulz (stan z 1895 r.). Miasto natomiast w tym czasie reprezentowało 13 deputowanych (Stadtverordnete). Przewodniczącym był Oskar Müller, członkami: Hannich, Herzog, Pohl, Schwarzer, Schön, Sommer, Jul, Scholz, Jockwig, Fiehring, Lampert, Thiel. Rozwój miasta zahamował wybuch I wojny światowej. Lewin dotknęła drożyzna, a zła sytuacja aprowizacyjna przyczyniła się do wybuchu epidemii gruźlicy, odry, tyfusu plamistego i czerwonki. Miasto zaczęło powoli podnosić się na powrót po Wielkiej Wojnie. Rozwijał się przemysł, powstawały nowe zakłady. W mieście działały mleczarnia, drukarnia, fabryka cygar, fabryka cementu, fabryka maszyn rolniczych, trzy cegielnie, młyn, fabryka dachówek i pieców kaflowych, przedsiębiorstwo transportowe, wróblińska fabryka cukru, gazownia, elektrownia, tartak oraz urząd pocztowy, basen pływacki i kort tenisowy. Kwitło również rzemiosło i handel (powstały m.in. warsztaty samochodowe, zakłady fryzjerskie i meblarskie, czy firmy sprzedające samochody). Swój zakres terytorialny powiększył lewiński sąd obwodowy, którego jurysdykcja rozciągała się na 49 miejscowości, z kolei miejscowy urząd stanu cywilnego obsługiwał 5 miejscowości. W 1930 r. oddano do użytku długo wyczekiwaną szkołę. Miasto zawdzięczało także swój rozwój dzięki linii kolejowej łączącej Lewin z Wrocławiem i Górnym Śląskim. Wszystko to przekładało się bezpośrednio na rozrost oraz demografię miasta. Według spisu ludności z 1933 r. Lewin liczył prawie 4 tys. osób i miał 993 hektary powierzchni. W 1933 r. miasto obchodziło 600-lecie przyznania praw miejskich. Rok ten oznaczał również przejęcie władzy przez hitlerowców. Niemniej jednak liczącą się siłą polityczną w Lewinie byli również komuniści. W wyborach z 1933 r. zajęli drugie miejsce pod względem liczby głosów. W wyniku wybuchu II wojny światowej w 1939 r. w lewińskich przedsiębiorstwach zatrudniono robotników przymusowych i jeńców wojennych. W styczniu 1945 r. miasto zaczęło się ewakuować przed Armią Czerwoną. Wśród kadry urzędniczej znalazł się ostatni „niemiecki” burmistrz Lewina Zipffel. W maju 1945 r. w mieście wprowadzono polską administrację.