Zawartość zespołu Dokumentacja aktowa 5 j.a. – 0,07 mb 1. Postanowienia Państwowego Biura Notarialnego 1959-1970 - wnioski o ujawnienie własności nieruchomości, wnioski o wpis do hipoteki oraz o wykreślenie hipoteki, postanowienia – 3 j.a. 2. Wypisy aktów notarialnych 1966-1967 – 1 j.a. 3. Kadry – lista obecności 1952-1957 – 1 j.a.

W pierwszych latach powojennych funkcjonowanie notariatu opierało się na przepisach z 1933 roku, na mocy których powstały pierwsze prywatne kancelarie notarialne. Pierwsze na Opolszczyźnie kancelarie otworzyli w 1945 roku: dr Bronisław Spiewak w Opolu oraz mgr Fryderyk Zymonik w Prudniku . Dopiero jednak w 1951 roku na mocy ustawy z dnia 25 maja „Prawo o notariacie” powstała sieć państwowych biur notarialnych. W związku z powiązaniem notariatu z sądownictwem powszechnym, pierwsze siedziby biur notarialnych były usytuowane w budynkach sądów powiatowych, a po ich przekształceniu w 1975 roku, w budynkach sądów rejonowych. Państwowe biura notarialne stworzono jedynie w większych ośrodkach miejskich . Na Opolszczyźnie powstały one w: Brzegu, Głubczycach, Kluczborku, Kędzierzynie-Koźlu, Nysie, Opolu, Prudniku i Strzelcach Opolskich. Zgodnie z zapisami ustawy z 1951 roku państwowe biura notarialne zostały powołane „do sporządzania aktów, którym strony obowiązane są lub chcą nadać formę notarialną, do uwierzytelniania i poświadczania dokumentów oraz do dokonywania innych czynności zleconych przez prawo” . Państwowe biura notarialne wykonywały następujące czynności: sporządzały akty notarialne, sporządzały poświadczenia, doręczały oświadczenia, spisywały protokoły w przypadkach prawem przewidzianych, sporządzały protesty weksli, czeków, warrantów i innych dokumentów, przyjmowały na przechowanie dokumenty, wykonywały w postępowaniu spadkowym czynności prawem przewidziane, sporządzały wypisy, odpisy i wyciągi, sporządzały na żądanie stron projekty aktów, oświadczeń i dokumentów oraz dokonywały innych czynności zleconych przez prawo. W praktyce działalność biur notarialnych skupiała się przede wszystkim na sprawach szeroko pojętego obrotu nieruchomościami. Jak słusznie zauważa w swoim opracowaniu Stanisław Malarski, „historyczną zasługą notariatu Opolszczyzny jest obsługa prawna osadnictwa, zasiedlanie nieruchomości w miastach i gospodarstw rolnych przez osadników i repatriantów, obsługa notarialna obrotu gruntami uspołecznionego rolnictwa, sprzedaży i wywłaszczeń związanych z inwestycjami i budownictwem. Notariat połączył również starą poniemiecką dokumentację prawną nieruchomości w system polskiej dokumentacji hipotecznej, legalizując i chroniąc tym samym prawa ludności rodzimej do jej mienia i ziemi przodków” . Czynności notarialne wykonywało się w lokalu państwowego biura notarialnego oraz w uzasadnionych przypadkach, jeżeli wymagał tego charakter czynności lub jedna ze stron z usprawiedliwionych przyczyn nie mogła stawić się do państwowego biura notarialnego, poza lokalem biura notarialnego. Kierownictwo biura sprawował notariusz mianowany przez Ministra Sprawiedliwości. Notariuszem mogła zostać osoba: dająca rękojmię należytego wykonywania obowiązków notariusza w Polsce Ludowej, posiadająca obywatelstwo polskie, korzystająca w pełni z praw publicznych oraz posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, o nieskazitelnym charakterze, posiadająca ukończone prawnicze studia wyższe zakończone egzaminami, oraz która złożyła egzamin notarialny. Obowiązek złożenia egzaminu notarialnego nie dotyczył: profesorów i docentów nauk prawniczych w polskich państwowych szkołach wyższych, osób posiadających kwalifikacje, wymagane do wpisu na listę adwokatów, pracowników organów zastępstwa prawnego, którzy pozostawali w służbie referendarskiej, osób które zajmowały stanowiska sędziowskie lub prokuratorskie w powszechnym wymiarze sprawiedliwości lub wojskowej służbie sprawiedliwości, osób które posiadały kwalifikacje sędziowskie i zajmowały stanowiska prezesa, wiceprezesa lub radcy do spraw orzecznictwa w państwowych komisjach arbitrażowych, osób które pozostawały w służbie referendarskiej na stanowiskach, związanych z pracami ustawodawczymi w biurach (departamentach, wydziałach) prawnych państwowych władz naczelnych. Obejmując stanowisko notariusz składał wobec prezesa właściwego sądu wojewódzkiego ślubowanie według roty, przypisanej dla pracowników państwowych. Zwierzchni nadzór nad działalnością państwowych biur notarialnych sprawował Minister Sprawiedliwości. W dalszych latach funkcjonowania państwowego notariatu zakres jego zadań i czynności notarialnych ulegał stopniowemu rozszerzeniu. I tak Dekretem z dnia 18 lutego 1955 roku o przekazaniu państwowym biurom notarialnym niektórych czynności sądowych, umożliwiono im wydawanie nakazów w postępowaniu nakazowym i upominawczym oraz przyjmowanie oświadczeń o przyjęciu i odrzuceniu spadku, które do tej pory należały do kompetencji sądów powiatowych . Z kolei ustawa z 16 listopada 1964 roku przekazała biurom prowadzenie wszelkich czynności w sprawach dotyczących ksiąg wieczystych . Kolejne próby reformy polskiego notariatu zbiegły się czasowo ze zmianami ustrojowymi końca lat osiemdziesiątych XX wieku. Z dniem 1 lipca 1989 roku weszło w życie „Prawo o notariacie” , które w odróżnieniu do dotychczas obowiązujących przepisów dopuszczało prowadzenie indywidualnych kancelarii notarialnych tworzonych i znoszonych przez Ministra Sprawiedliwości. Bezpośredni nadzór nad nimi sprawował prezes sądu wojewódzkiego, w którego okręgu kancelaria miała swoją siedzibę. Nowa ustawa nie funkcjonowała długo, gdyż już z dniem 1 marca 1991 roku weszło w życie nowe „Prawo o notariacie” . Przepisami wprowadzającymi ustawę Minister Sprawiedliwości zniósł państwowe biura notarialne i przekazał prowadzenie ksiąg wieczystych właściwym sądom rejonowym po utworzeniu kancelarii notarialnych na obszarze działalności znoszonego biura. Ustawa wprowadzała dwu letni okres przejściowy na likwidację państwowych biur notarialnych, a lista zlikwidowanych biur ukazywała się co pół roku w Monitorze Polskim. Notariusze działający w dniu wejścia w życie nowego prawa o notariacie w państwowych biurach notarialnych i indywidualnych kancelariach pozostawali na swoich stanowiskach.

Zespół wyłączono z rozsypu kat. A (protokół posiedzenia Komisji Metodycznej nr 4/07 z dnia 01.06.2007); baza danych IZA 6.01.