Zespół
Inhalt:
1) Akta notarialne (56 j.a.; 1925-1939). 2) Skorowidze (2 j.a.; 1934-1939 [1945-1947]). 3) Akta adwokackie (81 j.a.; 1925-1939 [1945-1965]).
Die Geschichte der Provenienzstelle:
W okresie międzywojennym, do 1934 r., na terenach byłego zaboru pruskiego nadal obowiązywała pruska ustawa notarialna z 1845 r., wraz ze zmianami z 1880 i 1890 r. oraz ustawą o sądownictwie niespornym z 21 września 1899 r. Notariusze byli urzędnikami państwowymi, ale opłacanymi przez klientów. Zakres terytorialny ich działania pokrywał się z terenem właściwości wyższego sądu okręgowego. Od 1920 r. był to obwód Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Cechą charakterystyczną dla Prus było połączenie notariatu i adwokatury (Anwaltsnotariat) oraz załatwianie czynności dobrej woli równorzędnie przez sądy i notariuszy. Do kompetencji notariuszy należało sporządzanie dokumentów związanych z obrotem nieruchomości (kupno-sprzedaż, cesje, przewłaszczenia), sprawy testamentowe i spadkowe, uwierzytelnianie odpisów i dokumentów, sporządzanie różnego rodzaju umów, przyjmowanie weksli do protestu, przechowywanie dokumentów, pieniędzy, kosztowności, czy papierów wartościowych. Wprowadzone po 1918 r. zmiany dotyczyły ustanowienia języka polskiego jako urzędowego (Tygodnik Urzędowy 1919, nr 14, s. 59 oraz nr 70, s. 412) oraz kwalifikacji i procedury mianowania (Dziennik Praw 1919, nr 64, poz. 385 oraz 1921, nr 83, poz. 592). Notariuszy mianował minister sprawiedliwości dożywotnio (rzadko) lub na czas określony. Musiała być to osoba posiadająca kwalifikacje wymagane do sprawowania urzędu sędziowskiego. Z początkiem 1934 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta RP z 27 października 1933 r. „Prawo o notariacie”, ujednolicające w całej Polsce organizację notariatu (DzU, nr 84, poz. 609). Zgodnie z nim notariusz był funkcjonariuszem publicznym (osobą zaufania publicznego), powołanym do sporządzania aktów i dokumentów, którym strony obowiązane były lub chciały nadać znamię wiary publicznej (dokumentu publicznego) oraz spełniania innych czynności zlecanych mu przez prawo. Szczególnie dotyczyło to umów o przejście, ograniczenie lub obciążenie prawa własności nieruchomości, które musiały być sporządzane w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Ponadto do czynności notarialnych należało m.in.: sporządzanie wypisów i odpisów akt, poświadczenie własnoręczności podpisów, zgodności odpisu, doręczanie oświadczeń wskazanej osobie, sporządzanie protokołów walnych zgromadzeń spółek akcyjnych i stowarzyszeń, protestów weksli, czeków i warrantów oraz przyjmowanie dokumentów, pieniędzy lub papierów wartościowych na przechowanie. Notariuszy mianował, przenosił i zwalniał minister sprawiedliwości, który miał także nadzór ogólny nad ich działalnością. Nadzór szczegółowy sprawował właściwy prezes Sądu Okręgowego i Apelacyjnego oraz samorządowa Izba Notarialna. Liczbę notariuszy oraz ich siedziby wyznaczał minister sprawiedliwości w drodze rozporządzenia. W przypadku okręgu Sądu Okręgowego w Ostrowie (Wielkopolskim) wyznaczono 15 stanowisk, z których po 2 umiejscowiono w Ostrowie i Kępnie, a po 1 m.in. w Koźminie, Krotoszynie, Odolanowie, Ostrzeszowie i Pleszewie (DzU 1933, nr 88, poz. 685). Z dniem 1 stycznia 1935 r. dodano jeszcze jednego notariusza w Ostrowie (DzU 1934, nr 110, poz. 987), a 25 sierpnia 1939 r. w Ostrzeszowie (DzU 1939, nr 76, poz. 513). Notariuszem mogła zostać osoba posiadająca obywatelstwo polskie, ukończone studia prawnicze oraz aplikację i egzamin notarialny. Notariusz był traktowany jak urzędnik państwowy, chociaż nim nie był, gdyż nie utrzymywał uposażenia od państwa, lecz pobierał określone przepisami opłaty od swych czynności. Zgodnie z przepisami powinien prowadzić repertorium, księgę protestów, skorowidz alfabetyczny, księgę depozytów, księgę przychodów i rozchodów (wzory zob. DzU 1933, nr 99, poz. 764). W czasie okupacji hitlerowskiej, na ziemiach wcielonych do Rzeczy (m.in. w tzw. Kraju Warty) Polacy nie mogli sprawować funkcji notariusza. Po wojnie wrócono do stanu prawnego z lat 30. XX w. Prywatne kancelarie notarialne zostały zastąpione przez państwowe biura notarialne z początkiem 1952 r., na mocy ustawy z 26 maja 1951 r. „Prawo o notariacie” (DzU 1951, nr 36, poz. 276). Edward Perż był notariuszem w obwodzie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, a od 1934 r. w obwodzie Sądu Okręgowego w Ostrowie Wielkopolskim z siedzibą w Pleszewie. Pierwszy zachowany akt w jego kancelarii został sporządzony 23 sierpnia 1925, ostatni 22 marca 1939 r. Zespół obejmuje także akta adwokackie E. Perża z lat 1925-1939, kontynuowane po wojnie przez notariusza Z. Kalińskiego i Państwowe Biuro Notarialne w Pleszewie.
Laufzeit:
1925-1939 [1965]
Klassifikation:
Name der Provenienzstelle:
Daten:
1925-1939, 1945-1965.
Alter Name:
Name der Fremdsprache:
Sprachen:
Zugänglichkeit:
Akten insgesamt:
139
Bearbeitete Akten insgesamt:
0
Akten insgesamt ohne Verzeichnis:
0
Laufende Meter insgesamt
3.0
Bearbeitete laufende Meter insgesamt
0.0
Laufende Meter insgesamt ohne Verzeichnis
0.0
Akten insgesamt:
0
Dateien insgesamt:
0
Größe insgesamt (in MB):
0.0
Dokumente insgesamt
0
Sachen insgesamt
0
Klassen insgesamt
0
Akten insgesamt:
0.0
Gesamtzahl laufender Meter:
0.0
Extreme Daten der nicht archivierten Dokumentation:
| Name | Stückzahlen-Inventar | Anmerkungen |
|---|---|---|
| Abgabe- und Abnahmeliste | Tak |