Rada Główna Opiekuńcza Polski Komitet Opiekuńczy - akta agend Warszawa-Miasto i Warszawa-Powiat (zbiór zespołów szczątkowych)

Reference code
72/122/0
Number of series
8
Number of scans
0

Content:

Zespół Polski Komitet Opiekuńczy Warszawa-Miasto, Sekcja Opieki nad Rodzinami Wojskowych zawiera akta osobowe dzieci przebywających w Internacie przy ul. Czarnieckiego 49 w Warszawie, będących pod nadzorem wyżej wymienionej Sekcji. Sprawy finansowe Internatu ilustrują księgi przychodów i rozchodów. Na zespół Polski Komitet Opiekuńczy powiatu warszawskiego, Delegatura w Młocinach składają się skierowania dzieci do Zakładu Opiekuńczego i Prewentorium w Miedzeszynie podlegających wyżej wymienionej delegaturze Pol. K. O., a także wykazy dzieci przebywających w Prewentorium i ich arkusze personalne. W zespole znajdują się podania w sprawie przydziału odzieży, żywności i opału dla wyżej wymienionego Zakładu Opiekuńczego i Prewentorium, umowy o pracę, księgi inwentarzowe, rachunki za pobyt dzieci w Prewentorium oraz sprawozdania z wykonania budżetu. Tu znajdują się także: instrukcja inspekcyjna dla przeprowadzenia generalnej lustracji działalności gmin i delegatur Pol. K. O. powiatu warszawskiego w zakresie opieki społecznej. Zespół Polski Komitet Opiekuńczy powiatu warszawskiego - Delegatura w Skolimowie zawiera jedynie dokumentację dotyczącą spraw finansowych wspomnianej delegatury w postaci ksiąg wydatków budżetowych. Ciężkie warunki bytowe ludności ewakuowanej ze stolicy po powstaniu warszawskim odzwierciedlają materiały zawarte w zespole Polskiego Komitetu Opiekuńczego „Warszawa” z siedzibą w Pruszkowie. Są to prośby indywidualne i zbiorowe wspomnianej ludności o pomoc odzieżową, pieniężną, żywnościową i podania pracowników Pol. K. O. o przyjście im również z taką pomocą. W zespole znajdujemy prośby o wyposażenie i leki dla szpitali powiatu warszawskiego znajdujących się po powstaniu warszawskim w szczególnie trudnej sytuacji. Poza tym w zespole znajdują się sprawozdania z akcji opiekuńczej prowadzonej w IV kwartale 1944 r. na terenie okręgu warszawskiego, sprawozdania z rozdawnictwa darów zagranicznych od Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, między innymi dla obozu przejściowego w Pruszkowie. Cennymi aktami zespołu jest korespondencja w sprawie reorganizacji Polskiego Komitetu Opiekuńczego miasta Warszawy i utworzenia Polskiego Komitetu Opiekuńczego “Warszawa” z siedzibą w Pruszkowie oraz likwidacji tej jednostki. Są tu wykazy pracowników Pol. K. O. “Warszawa” oraz pewna ilość wypowiedzeń stosunku pracy pracowników tegoż Komitetu.

About the Creator:

W lutym 1940 r. władze niemieckie wyraziły zgodę na powołanie do życia Rady Głównej Opiekuńczej /RGO/ z siedzibą w Krakowie. Prezesem organizacji został Adam Ronikier, a następnie Konstanty Tchorznicki. RGO zakładała i utrzymywała zakłady dobroczynne, stołówki, schroniska, spieszyła z pomocą wysiedlonym, dożywiała dzieci w szkołach, udzielała pomocy odzieżowej, opałowej i pieniężnej, ułatwiała uruchomienie warsztatów, zorganizowała wysyłanie paczek dla więźniów w obozach koncentracyjnych. Działalność RGO obejmowała tereny Generalnego Gubernatorstwa, opierała się na utworzonych 44 powiatowych i miejskich komitetach opiekuńczych. 14 września 1940 r. zostaje powołana Rada Opiekuńcza Miejska /ROM/, będąca lokalną agendą RGO w Warszawie, współpracująca i współistniejąca ze Stołecznym Komitetem Samopomocy Społecznej /SKSS/ w składzie: Janusz Machnicki - prezes, dr Stanisław Wachowiak - wiceprezes, członkami zostali Jan Szmigielski, Jan Raue, Czesław Klarner. Powołanie do życia oraz ustalenie składu i nazwy warszawskiej agendy RGO trwało długo i napotykało na liczne trudności. Były one związane z niemożnością porozumienia się z Niemcami co do składu kierownictwa tej agendy oraz brakiem długo uzgadnianego statutu i regulaminu. ROM nie prowadziła bezpośrednio działalności opiekuńczej. Spełniała rolę koordynatora akcji opieki społecznej w Warszawie i zaopatrywała organizacje i instytucje opiekuńcze w środki potrzebne do wykonywania opieki. Rozdzielała między warszawskie instytucje opiekuńcze żywność i odzież. Prowadziła akcję subwencyjną, występowała do władz w sprawach ogólnego położenia ludności Warszawy. Czyniła wysiłki w kierunku organizowania ofiarności publicznej. W tym okresie organ wykonawczy ROM stanowiło niewielki Biuro składające się z referatów, a później wydziałów: Wydziału Ogólnego Wydziału Pomocy Ludności Wydziału Finansowo-Gospodarczego Wydziału Instytucji i Stowarzyszeń Opiekuńczych Na życzenie władz niemieckich Rada Opiekuńcza Miejska w Warszawie tak jak i wszystkie powiatowe i równorzędne im miejskie agendy RGO zmieniła od 13 października 1941 r. nazwę na Polski Komitet Opiekuńczy /Pol. K. O./ w Warszawie. Na czele Pol. K. O. stało Prezydium składające się z 7 członków. Organem wykonawczym Pol. K. O. był Zarząd składający się z prezesa i wiceprezesa. Do zadań Zarządu należało kierowanie pracami agend Pol. K. O., dysponowanie ich majątkiem i prowadzenie spraw personalnych. Organem wykonawczym Zarządu było Biuro Zarządu, na czele stał dyrektor, był nim Andrzej Jałowiecki, od 1942 r. Czesław Dańczak. Biuro Zarządu składało się z: Sekretariatu Wydziału Administracyjnego Wydziału Opieki Społecznej Wydziału Finansowego Referatu Dochodzeń Służbowych Wydziału Ofiar Wydziału Prawnego Działalność opiekuńczą prowadziły działy powoływane przez Prezydium. Centrala Pol. K. O. składała się z: Biura Zarządu Działu Kwalifikacji i Rozdziału Świadczeń Działu Wyżywienia Działu Odzieżowego Działu Opieki nad Dziećmi Działu Schronisk Działu Opieki nad Wysiedlonymi i Uchodźcami Działu Zdrowia Działu do Spraw Pracy Działu Opieki nad Rodzinami Wojskowych Działu Opieki nad Więźniami Dział Wyżywienia miał za zadanie przyjmowanie darów, zakup, przetwarzanie i magazynowanie żywności, zakup i przechowywanie opału, zaopatrywanie w artykuły żywnościowe i opał wszystkie placówki Komitetu. Dział Odzieżowy zajmował się przejmowaniem darów, zakupieniem, magazynowaniem, naprawą oraz wytwarzaniem odzieży, bielizny i obuwia dla placówek opiekuńczych. Dział Opieki nad Dziećmi zajmował się opieką żywnościową, odzieżową i zdrowotną nad dziećmi do lat 16, prowadzoną ją w zakładach zamkniętych i otwartych. Dział Opieki nad Wysiedlonymi i Uchodźcami prowadził rejestrację zgłaszających się o pomoc wysiedleńców i uchodźców oraz udzielała im pomocy. Dział Zdrowia organizował opiekę sanitarno-lekarską. Dział do Spraw Pomocy umożliwiał bezrobotnym, podopiecznym zdobycie zatrudnienia, udzielał pomocy finansowej na tworzenie warsztatów pracy. Dział Opieki nad Rodzinami Wojskowych niósł pomoc rodzinom wojskowych. Szczególną jednak rodzajem udzielanej pomocy była opieka nad dziećmi. Opiekę prowadzono w internatach, bursach, domach dziecka i prewentoriach. Dział Opieki nad Więźniami niósł pomoc więźniom obozów koncentracyjnych, zaopatrywał ich w odzież oraz artykuły pierwszej potrzeby. Pomagał ich rodzinom, udzielał pomocy zakładom opiekuńczym i wychowawczym, w których przebywały ich dzieci. Pol. K. O. prowadził działalność opiekuńczą za pomocą kilkustopniowej sieci agend terenowych. Działalność Komitetu ograniczała się ściśle do prowadzenia opieki społecznej. Czynnikami, które to spowodowały była mniejsza samodzielność Pol. K. O. będąca skutkiem podporządkowania Radzie Głównej Opiekuńczej, na zasadzie swoistego podziału pracy, zwalniało to organizacje opiekuńcze od potrzeby wkraczania w dziedziny nie leżące w ich kompetencjach. Skład zawodowy Pol. K. O. oraz ich agend był różnorodny. Tu znajdowali zatrudnienie byli wojskowi, nauczyciele, pracownicy nauki, dziennikarze, działacze społeczni, urzędnicy. Nieetatowi aktywiści organizacji opiekuńczych pracowali głównie w komitetach okręgowych oraz w agendach sanitarnych opieki nad dziećmi oraz wysiedleńcami i uchodźcami. W celu sprawowania opieki nad znajdującymi się w ciężkich warunkach życiowych pracowników Pol. K. O. powołany został do życia Komitet Pomocy Pracownikom. Podstawowym rodzajem pomocy było udzielanie pracownikom pożyczek finansowych. Działalność Polskiego Komitetu Opiekuńczego w Warszawie, skupiona była w Polskim Komitecie Opiekuńczym-Miasto oraz Polskim Komitecie Opiekuńczym-Powiat. W lecie 1944 r. działało na terenie powiatu warszawskiego 41 delegatur będących gminnymi agendami Pol. K. O. Warszawa-Powiat. Delegatury obejmowały m.in. miejscowości: Bródno, Czechowice, Jeziornę, Marki, Nowo-Iwicznę, Ożarów, Piaseczno, Piastów, Wawer, Włochy. Wybuch powstania warszawskiego zdezorganizował działalność Pol. K. O. Warszawa-Miasto i Warszawa-Powiat. Oba Komitety były zamknięte w mieście i odcięte od RGO. We wrześniu 1944 r. podjęto próbę reaktywowania Pol. K. O. Warszawa-Miasto z siedzibą w Sochaczewie. 15 września przywrócona została działalność Pol. K. O. Warszawa-Powiat z siedzibą w Pruszkowie. Prezesem Komitetu został Janusz Machnicki. Osobny Pol. K. O. Warszawa-Miasto formalnie nie został już reaktywowany. Prezes RGO K. Tchorznicki zarządził 5 października 1944 r. zniesienie Pol. K. O. Warszawa-Miasto i Pol. K. O. Warszawa-Powiat i utworzenie na ich miejsce Polskiego Komitetu Opiekuńczego “Warszawa” z siedzibą w Pruszkowie. Komitet ten dzielił się na wydziały: Wydział Ogólny i Sekretariat Wydział Planowania Wydział Pomocy Ludności Wydział Pracy i Zespołów Wydział Zakładów Zamkniętych Wydział Powiatu Warszawskiego Wydział Pomocniczy Przewodniczącym był Janusz Machnicki, Kierownikiem Biura Czesław Dańczak. W tym okresie zmieniła się zasadniczo struktura dochodów Pol. K. O. “Warszawa”. Ustały dotacje Zarządu Miejskiego, wpływy z ofiarności społecznej i z odpłatności za świadczenia opiekuńcze. Rzeczowe środki pomocy, którymi dysponował Pol. K. O. pochodziły z przydziałów RGO, z darów zagranicznych, z ewakuowanych zapasów Pol. K. O. Warszawa-Miasto, z przydziałów władz niemieckich oraz ewakuacji z Warszawy mienia prywatnego. Wśród prac prowadzonych przez Komitet wyróżniło się kilka absorbujących najwięcej wysiłków i zaspakajających najważniejsze ówczesne potrzeby. Do prac tych należało prowadzenie opieki nad zakładami dla dzieci i starców, nad szpitalami, udzielanie pomocy zespołom samopomocy, bezpośrednie udzielanie pomocy indywidualnej, kierowanie pracami delegatur gminnych w powiecie warszawskim i udzielanie im pomocy oraz udział w ewakuacji mienia prywatnego i kulturalnego Warszawy. Pomoc dla dzieci i starców najbardziej niesamodzielnej grupy potrzebujących, uznana została za pierwszoplanowe zadanie Komitetu. W okolicach Warszawy znajdowało się 60 zakładów dla dzieci i 18 zakładów dla starców. Trudne zadanie opiekuńcze spadło na Delegaturę Pol. K. O. “Warszawa” z siedzibą w Pruszkowie, na terenie której mieścił się największy obóz dla wysiedlonych z Warszawy. Tu znajdowały się internaty i bursy, które skupiały dzieci uczące się, domy dziecka skupiały dzieci pozbawione rodzin. Otrzymywały one tam całodzienne wyżywienie i otoczone były troskliwą opieką. Zakłady opieki zamkniętej prowadziły w zakresie swojej specjalności sekcje zwane działami. Były to: Dział Zdrowia Dział Opieki nad Rodzinami Wojskowych Dział Opieki nad Więźniami Dział Opieki nad Dziećmi Z końcem listopada 1944 r. Pol. K. O. “Warszawa” przekazał opiekę nad zakładami dla dzieci i starców Centrali RGO, która prowadziła ją bezpośrednio na terenie całego Generalnego Gubernatorstwa. W grudniu 1944 r. grono działaczy społecznych zainicjowało akcję powołania do życia nowej organizacji opieki społecznej która by przejęła funkcje i zadania Rady Głównej Opiekuńczej. Uzasadnieniem tej akcji było stwierdzenie, że RGO pracowało na podstawie narzuconego jej przez okupanta statutu i regulaminu, które krępowały organizację opieki dobrowolnej. 7 grudnia 1944 r. ukazuje się Zarządzenie Kierownika Resortu Pracy, Opieki Społecznej i Zdrowia Drobnera. Centralny Komitet Opieki Społecznej z dniem 15 grudnia 1944 r. przejmie uprzednio powołane wojewódzkie, powiatowe i gminne komitety opieki społecznej agend, RGO-Centrali i placówek terenowych wraz z ich majątkiem i przekaże nowo powołanym jednostkom terenowym. Działalność Polskiego Komitetu Opiekuńczego “Warszawa” ostatecznie została zakończona 15 grudnia 1944 roku.

Border dates:

1940-1945

Classification:

Creator's name:

Dates:

1940-1945.

Former name:

Foreign language name:

Languages:

Availability:

Total archival files:

215

Total archival files processed:

84

Total archival files without records:

0

Total linear metres

1.0

Total linear metres processed

0.7

Total linear metres without records

0.0

Total archival files:

0

Total files:

0

Total size (in MB):

0.0

Total documents

0

Total cases

0

Total classes

0

Total archival files:

0.0

Total running meters :

0.0

Dates of non-archival documentation :

Name Quantity Inventory uwagi
Delivery and acceptance list Tak 131 ja
Approved book inventory Tak T. 120; 84 ja