Kolekcje
Data dodania
09.04.2024
Autor kolekcji
Opis
Do dnia dzisiejszego zachowały się trzy oryginalne rękopiśmienne egzemplarze Konstytucji 3 maja. Przechowywane są w zasobie Archiwum Głównego Akt Dawnych i należą do trzech różnych zespołów archiwalnych. Niewątpliwie najważniejszy z nich znajduje się w dziale VII tzw. Metryki Litewskiej, w księdze nr 4, będącej drugą częścią zbioru uchwalonych na sejmie konstytucji. W ostatnich latach istnienia dawnej Rzeczypospolitej był on przechowywany przez najwyższe władze państwa, a po upadku Powstania Kościuszkowskiego został wywieziony do Rosji, skąd wrócił dopiero po Traktacie Ryskim (1921 r.). Drugi egzemplarz znalazł się w rękach jednego z uczestników obrad sejmowych, Stanisława Kostki Potockiego i wszedł do jego zbiorów wilanowskich. Dzielił losy tych zbiorów aż do momentu ich upaństwowienia po II Wojnie Światowej na podstawie dekretu o reformie rolnej. Znajduje się on w tomie II rękopisu nr 100 Archiwum Publicznego Potockich, będącego również zbiorem konstytucji sejmowych. Rękopis ten zanim został oprawiony w księgę pod koniec XIX wieku, prawdopodobnie był przechowywany w pudle ozdobionym wyszywanymi srebrną nicią herbami Polski i Litwy. Pudło to również znajduje się w zasobie AGAD. Trzeci - a właściwie pierwszy – egzemplarz Ustawy Rządowej jest najmniej znany. Zachował się w tomie XX Archiwum Sejmu Czteroletniego i w przeciwieństwie do dwóch pozostałych jest opatrzony tylko podpisami marszałków sejmowych, nosi też ślady poprawek redakcyjnych. To właśnie z tego egzemplarza sekretarz Sejmu Czteroletniego Antoni Siarczyński odczytał treść na posiedzeniu. Co roku 3 maja AGAD organizuje pokaz otwarty jednego z tych oryginalnych rękopisów.